حج گنجینه اسرار صفحه 14

عرفات ماندند. شب نهم به مزدلفه رفتند و نماز مغرب و عشا را خواندند و تا طلوع فجر خوابیدند. سپس نماز صبح را خوانده، با طلوع آفتاب از آنجا عازم منا شدند و بالاخره اعمال حج را یکی پس از دیگری به پایان رساندند. (1)

بدین ترتیب، حج از زمان حضرت ابراهیم(ع) واجب شده و در شریعت مقدس پیامبر اسلام(ص) استمرار یافته است. زیرا آیه(وَ أَذِّنْ فِی النَّاسِ بِالْحَجِّ یَأْتُوکَ رِجالًا ...)(حج: 27) خطاب به حضرت ابراهیم(ع) می‌باشد.

مرحوم طبرسی در تفسیر این آیه شریفه فرموده است:

جمهور مفسران، معتقدند که خطاب در «اذّن» به حضرت ابراهیم است. می‌گویند: خداوند صدای ابراهیم را به گوش همه کسانی که خداوند علم داشت که حج می‌کنند رسانید. چنان‌که صدای مورچه را با اینکه در روی زمین بود به گوش سلیمان که در میان لشکریان بر مقام رفیعی بود رسانید. (2)

علامه طباطبایی(ره) نیز در تفسیر آیه شریفه فرموده است: «خطاب در آیه، به ابراهیم(ع) است و اینکه بعضی از مفسران مخاطب آن را رسول خدا(ص) دانسته‌اند از سیاق آیات بعید است». (3)

ب) دیدگاه دوم‌

برخی از مفسران عقیده دارند که آیه:(وَ أَذِّنْ فِی النَّاسِ ...) خطاب به رسول اکرم(ص) می‌باشد که مردم را برای انجام حج در حجة الوداع دعوت و اعلام عمومی نماید. چنان‌که در تفسیر این آیه شریفه به نقل از حسن و جبایی گفته‌اند: مخاطب «اذّنْ ...» پیامبر ما حضرت محمد(ص) می‌باشد؛ یعنی ای محمد! مردم را برای انجام حج اعلام عمومی کن!

1- تاریخ الطبری، محمد بن جریر طبری، ج 1، ص 192؛ ابعاد گوناگون حج، ابوعلی خدا کرمی زنجانی، ص 308؛ فروع الکافی، ج 4، ص 207.
2- مجمع البیان، ج 7، ص 128؛ التبیان فی تفسیر القرآن، ج 7، ص 309.
3- المیزان، ج 14، ص 521؛ ج 2، ص 111.