حج گنجینه اسرار صفحه 15

و حضرت آنان را در حجة الوداع به وجوب حج اعلام نمود و ندا در داد. (1)

3. آغاز دوران تحریف در مناسک حج‌

اشاره

اعراب قبل از اسلام، بدون توجه به زمان مناسب حج، و مراعات اول ماه و رؤیت هلال، با شمارش ماه‌ها حج را به صورت تحریف شده و آلوده به شرک به جا می‌آوردند تا اینکه خداوند متعال، زمان حج را منظم و موکول به رؤیت هلال کرد و فرمود:

(یَسْئَلُونَکَ عَنِ الأَهِلَّةِ قُلْ هِیَ مَواقِیتُ لِلنَّاسِ وَ الْحَجِّ)(بقره: 189).

درباره هلال‌های ماه از تو سؤال می‌کنند بگو: آنها بیان اوقات(وتقویم طبیعی) برای(نظام زندگی) مردم و(تعیین وقت) حج است.

آنچنان‌که در روزه ماه رمضان، نیز این نظام را مقرر فرمود که در حدیث نبوی(ص) آمده است: «صُومُوا لِرُؤیَتِهِ وَافطِرُوا لِرُؤیَتِهِ». (2)

در قرآن مجید، مراسم توحیدی کعبه، به حج تعبیرشده (3) و این نشانه آن است که واژه حج، قبل از اسلام به همان مناسک خاص اطلاق می‌شد. جالب آنکه معنای حج فقط قصد رفتن به سوی کسی و جایی است و بس (4)، و در حج ابراهیمی آنچه مهم و مطرح است، قصد و مقصد نهایی است.

برخی حج را از لغات سامی دانسته‌اند که از ماده «ح، ک» گرفته شده و در عبرانی با تعبیر «حک» آمده و این دلیل دیگری بر توسعه حج، در میان اقوام و ملل مختلف است. (5)

مردم همچنان به پیروی از پیامبران الهی، مناسک حج را به جا می‌آوردند تا آنکه:(فَطالَ عَلَیْهِمُ الأمَدُ فَقَسَتْ قُلُوبُهُمْ)؛ «سپس زمانی طولانی بر آنها گذشت و

1- مجمع البیان، ج 7، ص 128؛ روح المعانی، ج 17، ص 143؛ الکشاف، محمود بن عمر الزمخشری، ج 3، ص 152؛ کنز العرفان، مقداد بن عبدالله السیوری(فاضل)، ص 249؛ زبدة البیان، احمد(محقق) الاردبیلی، ص 297.
2- احکام القرآن، محمد بن عبدالله(ابن عربی)، ج 1، ص 140.
3- آل عمران: 197؛ بقره: 185- 196.
4- الرائد، ج 1، ص 656؛ فرهنگ اصطلاحات حج، محمد یوسف حریری، ص 56.
5- در راه برپایی حج ابراهیمی، عباس علی عمید زنجانی، صص 72- 73.