حج گنجینه اسرار صفحه 152

کردم: «فوت نموده است». امام(ع) اندوهناک شد و برای پدرم طلب آمرزش نمود. سپس پرسید: «آیا مالی برای شما گذاشته است؟» گفتم: «نه». فرمود: «تو از کجا توانستی به حج مشرف شوی؟» من داستان کمک دوست پدرم را عرض کردم.

عبدالرحمن می‌گوید: «حضرت، به من فرصت نداد تا تمام جریان را شرح دهم و فرمود، تو که به حج آمده‌ای، با هزار درهم آن مرد چه کردی؟» گفتم: «آن را پرداخت کردم».

فَقالَ لی: قَد احسَنتَ وَ قالَ لی: الا اوصیکَ؟ قُلتُ: بَلی جُعِلتُ فِداک، فَقالَ: عَلیکَ بِصِدقِ الحَدیثِ وَ اداءِ الامانَةِ، تَشرِک النّاسَ فی اموالِهِم هکذا وَ جَمَعَ بَینَ اصابِعِه قالَ: فَحَفِظتُ ذلِکَ عَنهُ فَزَکَّیتُ ثَلاثَ مِائَةِ الفِ دِرهَمٍ.

حضرت فرمود: کار خوبی کردی، وسپس فرمود: آیا تو را نصیحت و سفارشی کنم؟ عرض کردم: بلی! فدای شما گردم. فرمود: بر تو باد! بر راست‌گویی و ادای امانت و اینکه با مردم در مالشان شریک باش و حضرت انگشتان دست خود را داخل همدیگر نمود.

عبدالرحمان می‌گوید: «این سفارش امام(ع) را عمل کردم و از برکت آن، به سیصد هزار درهم دست پیدا کردم». (1)

از این رو، اگر بر ذمّه حج‌گزار، حق و طلبی وجود دارد، او باید آن را به صاحب حق بدهد و یا موافقت و رضایت او را جلب نماید تا پس از بازگشت، آن را پرداخت نماید، وگرنه اعمال و عبادات او در سفر حج، مورد پذیرش خداوند متعال نخواهد بود؛ زیرا زائر خانه خدا باید از حقّ النّاس، بری الذّمّه باشد تا حج او، مورد قبول قرار بگیرد.

امام صادق(ع) در حدیثی، یکی از آداب مهم حج را ادای حقّ مردم دانسته، می‌فرماید: «اذا ارَدتَ الحَجَّ ... وَ اخرُج مِن حُقوقٍ تُلزِمُکَ مِن جَهَةِ المَخلُوقین» (2)؛ «هرگاه اراده حج کردی ... حقوقی را که از مردم در گردن تو هست، ادا