حج گنجینه اسرار صفحه 155

شایسته است که زائر خانه خدا، پیش از رفتن به سفر حج، با بستگان، دوستان و حتّی اموات(درگذشتگان) خداحافظی نماید. چه بهتر که حج‌گزار، در خداحافظی، اموات و درگذشتگان به خصوص آنهایی را که حقّ بیشتری دارند، مثل پدر و مادر بر زنده‌ها ترجیح دهد و با رفتن بر مزار آنان، ضمن طلب مغفرت از خداوند، تعهّد کند که برای آنها در اماکن متبرّکه(مشاهد مشرّفه و مواقف کریمه) دعا نماید. اگر زیارت اموات و خداحافظی با آنان در عصر روز پنجشنبه باشد که روحشان آزادتر است بهتر خواهد بود. بدیهی است اگر دعای خیر اموات، به ویژه پدر و مادر زائر بدرقه راه وی باشد، باعث گشایش و سهولت امور مسافر خواهد بود.

همچنین خداحافظی با اقوام، بستگان و دوستان، علاوه بر جلب محبّت قلبی و رضایت خاطر آنان، حقّی بر آنها نیز ثابت می‌کند که زائر خانه خدا در حین عزیمت سفر، با دعای خیر اقوام و آشنایان بدرقه می‌گردد و از طرفی، در غیاب وی از اهل عیال و مال او مواظبت و در بازگشت از سفر، او را استقبال و زیارت می‌کند.

امام صادق(ع) به نقل از رسول خدا(ص) در این باره فرموده است:

حقٌّ عَلَی المُسلِمِ اذَا ارادَ سَفَراً ان یُعلِمَ اخوانَهُ وَ حَقٌّ عَلی اخوانِهِ اذا قَدِمَ ان یَأتوُه. (1)

بر شخص مسلمان لازم است که هرگاه قصد مسافرت داشت، برادران دینی خود را خبر کند. و بر برادران دینی او لازم است که هرگاه وی از مسافرت برگشت به دیدار او بیایند.

امام باقر(ع) در حدیثی می‌فرماید:

کانَ رَسولُ الله(ص) اذا وَدَّعَ مُسافِراً اخَذَ بِیَدِهِ ثُمَّ قالَ: احسَنَ الله لَک الصَّحابَةَ وَ اکمَلَ لَکَ المَعُونَةَ وَ سَهَّلَ لَکَ الحُزونَةَ وَ قَرَّبَ لَکَ البَعیدَ وَ کَفاکَ المُهِمَّ وَ حَفِظَ لَکَ دینَکَ وَ امانَتَک. (2)

رسول خدا(ص) هرگاه، مسافری را وداع می‌فرمود، دست او را می‌گرفت و