حج گنجینه اسرار صفحه 159

پروردگارا! ما را تسلیم فرمان خود قرار ده و از دودمان ما، امّتی که تسلیم فرمانت باشند [به وجود آور] و طرز عبادت را به ما نشان [و آموزش] ده و توبه ما را بپذیر که تو، توبه‌پذیر و مهربانی.

سرانجام حضرت ابراهیم و فرزندش اسماعیل 8 با راهنمایی و آموزش حضرت جبرئیل، مناسک و اعمال حج خود را به جا آوردند. (1)

رسول خدا(ص) در حدیثی آموختن مناسک حج را جزء دین دانسته و می‌فرماید:

تَعَلَّمُوا مَناسِکَکُم فَانَ‌ها مِن دینِکُم. (2)

مناسک حج خود را بیاموزید که جزء دین شماست.

از این رو، با توجّه به جایگاه و اهمیت ویژه آموزش مناسک حج، پیامبر خدا(ص) در سال دهم هجرت، از جانب خداوند متعال مأموریت یافت که در آن سال، شخصاً در مراسم حج شرکت کند و عملًا مردم را به تکالیفشان آشنا سازد و انحرافات و خرافه‌هایی را که بر پیکر این عبادت افزوده شده است، از بین ببرد و حدود «عرفات» و «منا» و موقع کوچ کردن از آنها را به مردم آموزش بدهد. در واقع این سفر، بیش از آنکه جنبه سیاسی و اجتماعی داشته باشد، جنبه آموزشی داشت. (3)

«حذیفه» در روایتی، نقل کرده است:

پیامبر خدا(ص) به مؤذّنان دستور داد تا در میان مردم، منطقه پایین و بالا، اعلام کردند آگاه باشید که پیامبر خدا(ص) امسال آهنگ حج دارد تا به مردم، حج آنان را تفهیم کند و مناسکشان را به آنان بیاموزد تا برای همیشه در میان آنان سنّت باشد پس، از آنانی که مسلمان شده بودند، باقی نماندند، مگر اینکه همگی در سال دهم، با پیامبر خدا(ص) حج گزاردند تا شاهد منافعشان باشند و پیامبر(ص) حجشان را به آنان بیاموزد و مناسک را به آنان بشناساند. (4)

بدین ترتیب، سفر حج رسول خدا(ص) در سال دهم هجرت که به حجة الوداع

1- فروع الکافی، ج 4، صص 202 و 207؛ تاریخ الامم و الملوک(تاریخ طبری) ج 1، صص 184- 183؛ حج و عمره در قرآن و حدیث، ص 383.
2- حج و عمره در قرآن و حدیث، ص 377.
3- فرازهایی از تاریخ پیامبر اسلام(ص)، جعفر سبحانی، ص 504.
4- بحارالانوار، ج 28، ص 95؛ ج 37، ص 115؛ ج 21، ص 383؛ حج و عمره در قرآن و حدیث، ص 379.