حج گنجینه اسرار صفحه 160

معروف است، برای مردم جنبه آموزشی مناسک حج را داشته است. از این رو، در پایان این حج اعلام فرمود:

آیین حضرت ابراهیم(ع) را برای آنان برپا داشته و همه آنچه را که مشرکان پس از او(حضرت ابراهیم(ع)) پدید آورده بودند، از آن اعمال زدوده و حج را به حالت نخستین آن بازگردانده است. (1)

بدون تردید، مناسک حج، دارای چنان ابعاد وسیع و گسترده‌ای است که آموزش همه جانبه و کامل آن، تلاش‌های مؤثّر و دراز مدت زائران خانه خدا را می‌طلبد تا با فراهم نمودن شرایط و زمان مناسب و دقّت و حوصله‌ای بیشتر، احکام و مناسک حج را فرا گیرند.

«زراره» در حدیثی نقل می‌کند: به امام صادق(ع) عرض کردم: «فدایت شوم! چهل سال است که درباره حج از شما می‌پرسم و شما برای من فتوا می‌دهید!» فرمود: «ای زراره! آیا می‌خواهی احکام و مسائل خانه‌ای که دو هزار سال پیش از آدم(ع) حج و زیارت می‌شده، در چهل سال تمام شود؟» (2)

از این رو، از مهم‌ترین آداب حج، آموزش و یادگیری مناسک آن است که زائر خانه خدا، باید قبل از سفر خود با مراجعه به افراد آگاه و آشنا به مسایل و احکام حج، آن را یاد بگیرد و با آشنایی و دقّت هر چه بیشتر، حجی را به جا آورد که مقبول درگاه الهی واقع شود که به حق، چنین حجی از تمام دنیا و هر چه در آن است بهتر خواهد بود.

در روایتی آمده است: «حَجَّةٌ مَقبولَة خَیرٌ مِنَ الدُّنیا وَ ما فیها» (3)؛ «حج مقبول، از دنیا و هر چه که در آن است بهتر است».

همچنین در روایتی دیگر آمده است: «انَّ الحَجَّ المَبرورَ لا یَعدِلُهُ شَیٌ‌ء» (4)؛ «بدون شک، هیچ چیزی با حج مقبول، برابری نمی‌کند».

در روایتی از رسول خدا(ص) نیز نقل شده است که فرمود: «الحَجُّ المَبرور

1- همان.
2- من لایحضره الفقیه، ج 2، ص 306؛ وسائل الشیعه، ج 8، ص 7.
3- بحارالانوار، ج 96، ص 11.
4- جواهر الکلام، ج 17، ص 214؛ وسائل الشیعه، ج 8، ص 77.