حج گنجینه اسرار صفحه 186

4. تهیه سوغاتی و هدیه‌

مستحب است که شخص حاجی، هنگام بازگشت از سفر برای زن و فرزندان، و اقوام و دوستان خود سوغاتی و هدیه بخرد. در روایات اسلامی، خریدن سوغاتی جهت کسانی که انتظار آن را دارند به حج‌گزار سفارش شده است.

امام صادق(ع) در این باره فرموده است: «هَدیَّةُ الحَجِّ مِنَ الحَجِّ؛ وَ الهَدیَّةُ مِن نَفقَةِ الحَجّ» (1)

؛ «سوغات حج، جزئی از هزینه حج است».

آن حضرت، آوردن هدیه و سوغات را در هر سفری برای انسان یک اصل مهم دینی و عاطفی دانسته و می‌فرماید:

اذا سافَرَ احَدُکُم فَقَدِمَ فَلیَأتِ اهلَهُ بِما تَیسَّرَ وَ لَو بِحَجَرٍ.

هرگاه یکی از شما از سفر خود برگشت باید برای اهل [زن و فرزندان] خود، چیزی [به عنوان سوغاتی] که برای او مقدور است بیاورد، اگر چه یک قطعه سنگ باشد.

آن حضرت در ادامه، داستان ابراهیم خلیل(ع) را چنین بیان می‌فرماید:

وقتی ابراهیم(ع) تنگدست شد برای تهیه گندم نزد قبیله خود رفت. آنها چیزی نداشتند که به او بدهند. حضرت ابراهیم با دست خالی برگشت و خورجین خود را در مسیر راه پر از شن(ریگ) کرد و به منزل آمد. مشغول نماز شد و ساره، همسر حضرت، خورجین را گشود و پر از آرد گندم دید و از آن نان پخت. سپس حضرت ابراهیم را برای خوردن نان صدا کرد. وقتی حضرت آمد و نان را دید سؤال کرد که این نان را از کجا تهیه کرده‌ای؟ همسرش گفت: از آرد خورجین. حضرت ابراهیم(ع) به سجده افتاد و فرمود: «اشهَدُ انَّکَ خَلیلٌ»؛ «خدایا! گواهی می‌دهم بر اینکه تو خلیل هستی». (2)

رسول خدا(ص) نیز بر تهیه سوغاتی در بازگشت از سفر تأکید کرده و می‌فرماید:

اذا خَرَجَ احَدُکُم الَی السَّفَرِ ثُمَّ قَدِمَ عَلی اهلِهِ فَلیُهدِهِم و لیُطرِفهُم وَ لو حِجارَةً. (3)

هرگاه یکی از شما به سفر می‌رود وقتی به سوی خانواده‌اش بازمی‌گردد برای

1- فروع الکافی، ج 4، ص 280.
2- وسایل الشیعه، ج 8، ص 337؛ راهنمای حرمین شریفین، ج 2، ص 92.
3- مکارم الاخلاق، ج 1، ص 511.