حج گنجینه اسرار صفحه 23

پیامبر اکرم(ص) فرمود: «پس تو هم نباید از احرام درآیی(مانند من بر احرامت بمان) و تو در قربانی من شریک هستی». بنابراین سی و هفت شتر را به حضرت علی(ع) داد و شصت و سه شتر برای خود نگه داشت و همگی را به دست خود نحر کرد و از هر شتری، قسمتی را گرفت و دستور داد آن را بپزند. آن‌گاه مقداری از گوشت و آبگوشتش را تناول کرد و فرمود:

الآن می‌توان گفت که از همه شصت و سه شتر خورده‌ایم و کسی که حج تمتّع به جا آورد، بهتر است از کسی که حج «قران» انجام دهد و سوق هدی کند و نیز از کسی که حج افراد انجام دهد بهتر است.

راوی می‌گوید: از امام صادق(ع) پرسیدم: «رسول خدا(ص) در چه ساعتی محرم شدند؟» فرمود: «هنگام نماز ظهر». (1)

بدین ترتیب، این، نخستین حج مسلمانان بود که در آن هیچ‌گونه شرکی راه نداشت و اولین بار بود که بیش از یکصدهزار نفر در مراسم حج حضور داشتند و نیز آخرین حجی بود که مردم با رسول خدا(ص) آن را به جا آوردند. از این رو، این حج در تاریخ به «حجة الوداع» معروف گردیده است.

آنچه که از تاریخ و روایات به دست می‌آید، حضرت پیامبر اکرم(ص) هم قبل از بعثت همه ساله، حج را انجام می‌داد و هم بعد از بعثت تا زمان هجرت، اما چون که فرمان حج نرسیده بود کیفیت حج آن حضرت بیان نشده است.

بنابر روایات محدّثان اهل سنت، رسول خدا(ص) پیش از هجرت دوبار حج به جا آورده است (2). اما در روایات شیعه بیش از بیست بار نیز آمده است. (3) ولی هیچ کدام در وضعیتی که حجة الوداع(حج سال دهم هجرت) انجام گرفته، نبوده است و نمی‌تواند معیار کامل حج توحیدی، ابراهیمی و محمدی باشد.

1- فروع الکافی، ج 4، ص 248؛ من لا یحضره الفقیه، ج 2، ص 153؛ تهذیب الاحکام، ج 5، ص 454؛ تفسیر المیزان، ج 2، صص 122- 123.
2- سنن ابی داوود، سلیمان بن الاشعث السجستانی، ج 2، ص 189؛ سنن ابن ماجه، محمد بن یزید القزوینی، ص 1027.
3- علل الشرایع، ج 2، ص 449؛ من لا یحضره الفقیه، ج 2، ص 154.