حج گنجینه اسرار صفحه 34

شده، به احتمال اوّل اشاره دارد؛ یعنی مقام ابراهیم(ع) همان جایی است که سنگ مخصوصی که اثر پای حضرت ابراهیم(ع) در آن مشهود است، در آنجا گذاشته شده است. (1)

و) حج، واجب همگانی و عمومی‌

خداوند متعال، درباره وجوب و تشریع حج می‌فرماید:(وَ لِلَّهِ عَلَی النَّاسِ حِجُّ الْبَیْتِ).(آل‌عمران: 97)

از اطلاق آیه شریفه و تعبیر به «علی النّاس» استفاده می‌شود که وجوب حج، وجوب عمومی و همگانی است و اختصاصی به مسلمانان ندارد، بلکه همه مکلّفند، حج را که یک عبادت به تمام معنی است، به جا آورند.

در تفسیر نمونه در این باره آمده است:

از این آیه، استفاده می‌شود که وجوب حج، مانند سایر قوانین اسلامی، اختصاصی به مسلمانان ندارد، بلکه همه موظّفند آن را انجام دهند و با قاعده معروف «الکُفّارُ مُکَلَّفوُنَ بِالفُروعِ کَما انَّهُم مُکَلَّفوُنَ بِالاصُول»؛ «کافران، همان طوری که به اصول دین مکلّف می‌باشند، به انجام فروع دین، نیز موظّفند»؛ آیه فوق و مانند آن تأیید می‌شود. گرچه شرط صحیح بودن این‌گونه اعمال و عبادت، این است که نخست، اسلام را بپذیرند و سپس آنها را انجام بدهند. اما باید توجه داشت که عدم قبول اسلام، مسئولیت آنان را در برابر این‌گونه وظایف از بین نمی‌برد. (2)

از طرفی، حج از عبادات بزرگ اسلام است که اختصاصی به افراد غنی و ثروتمند ندارد و بر همه مسلمانان واجب است، زیرا حج از نظر اسلام چهره‌ای مردمی دارد و بسیاری از افراد قادر به انجام آن می‌باشند.

در قرآن مجید، نیز هنگامی که سخن از زائران خانه خدا در میان آمده است، ابتدا نام افراد پیاده را ذکر فرموده است: