حج گنجینه اسرار صفحه 35

(وَ أَذِّنْ فِی النَّاسِ بِالْحَجِّ یَأْتُوکَ رِجالًا وَ عَلی کُلِّ ضامِرٍ یَأْتِینَ مِنْ کُلِّ فَجٍّ عَمِیقٍ)(حج: 27)

مردم را دعوت عمومی به حج کن تا پیاده و سواره بر مرکب‌های لاغر، از هر راهی دور، به سوی تو بیایند.

چه بسا در میان آنان افراد زیادی وجود دارند که دارایی آنها، به اندازه‌ای نیست که با مرکب و وسیله نقلیه به مکه بروند. اما می‌توانند با پای پیاده به زیارت خانه خدا بروند، از این رو، چون توان رفتن دارند، حج از آنها ساقط نمی‌شود.

در روایات اسلامی، نیز تصریح شده است که حج بر همه مردم واجب است، فقیر باشند یا غنی. چنان‌که از عبد الرّحمن بن حجاج نقل شده است:

قُلتُ لَابی عَبدِ الله(ع): الحَجُّ عَلی الغَنی وَالفَقیر؟ فَقالَ: الحَجُّ عَلَی النّاسِ جَمیعاً کِبارُهُم وَ صِغَارُهُم فَمَن کانَ لَهُ عُذرٌ عَذَّرَهُ الله. (1)

از امام صادق(ع) سؤال کردم؟ آیا حج بر فقیر و غنی [هر دو] واجب است؟ امام فرمود: حج بر همه مردم از بزرگ آنان تا کوچکشان هست. پس هر کس، عذری داشته باشد، خدای تعالی او را معذور می‌دارد.

از ابو بصیر نیز روایت شده است:

قُلتُ لَابی عَبدالله(ع) عَن قَولِ اللهِ عزَّوَجَلَّ:(وَ لِلَّهِ عَلَی النَّاسِ حِجُّ الْبَیْتِ مَنِ اسْتَطاعَ إِلَیْهِ سَبِیلًا) قالَ: یَمشی ان لَم یَکُن عِندَهُ، قُلتُ لا یَقدِرُ عَلَی المَشی قالَ: یَمشی وَ یَرکَب، قُلتُ: لا یَقدِرُ عَلی ذلِکَ، قالَ: یَخدِمُ القَومَ وَ یَخرُجُ مَعَهُم. (2)

به امام صادق(ع) از معنای قول خدای عزّوجلّ:(وَ لِلَّهِ عَلَی النَّاسِ حِجُّ الْبَیْتِ مَنِ اسْتَطاعَ إِلَیْهِ سَبِیلًا) پرسیدم، حضرت فرمود: اگر استطاعت ندارد، پیاده برود. گفتم: قدرت بر پیاده رفتن ندارد. فرمود: گاهی پیاده و گاهی سواره برود. گفتم: بر پیاده رفتن هم قدرت ندارد. فرمود: دیگران [همراهان] را خدمت کند و با آنان به مکه برود.