حج گنجینه اسرار صفحه 53

فصل اول: فلسفه کلیات حج‌

اشاره

در میان واجبات الهی، حج از برجستگی و ویژگی خاصی برخوردار است. این ویژگی مهم، مربوط به ابعاد وسیع و گسترده مناسک آن است و به دلیل همین گستردگی در ابعاد مناسک حج است که فلسفه اسرارآمیز آن همچنان پویا و شگفتی‌آفرین می‌باشد؛ هر چند که برای بسیاری ناشناخته مانده است.

برخی از تحلیل‌گران، احکام را به دو دسته «محکم» و «متشابه» تقسیم کرده‌اند- همانند قرآن که آیات محکم و متشابه دارد- برای احکام «محکم» مثال جهاد را ذکر کرده‌اند که انگیزه و هدف و نتیجه آن، روشن و سهل الوصول است و برای احکام «متشابه» حج را؛ بدین معنی که حج، همانند قرآن بطون هفت‌گانه و یا هفتادگانه دارد. حج، گنجینه‌ای است با زوایای بی‌شمار که هر کس به قدر فهم و دانش خود، آن را درک می‌کند و با این همه، حقایق آن تمام نشدنی است و پا به پای حرکت زمان و رشد اندیشه بشر، رو به شکوفایی است و هر اندازه، به بحث و بررسی فلسفه حج بپردازند، نکات تازه‌تری خواهند یافت.

بسیاری از روایات نیز به این ژرفای فناناپذیر و چشمه جوشان حج اشاره دارند. چنان‌که در این زمینه، حدیثی از «زرارة بن اعین» نقل شده است:

قُلتُ لَابی عَبدِالله(ع) جَعَلَنی اللهُ فِداکَ اسئَلُکَ مِنَ الحَجِّ مُنذُ اربعینَ عاماً فَتَفتینی فَقالَ: یا زُرارَة، بَیتٌ یُحَجُّ قَبلَ آدمَ(ع) بِالفَی عامٍ، تُریدُ ان تَفْنَی مَسائلُهُ فی اربعینَ