حج گنجینه اسرار صفحه 6

فصل اول: معنا و مفهوم حج و عمره‌

1. معنای حج‌

در منابع لغوی، واژه حج به معانی مختلف و گوناگونی آمده است که ما در این جا به برخی از آنها اشاره می‌نماییم: 1. قصد کردن؛ 2. آهنگ کردن؛ 3. پی در پی آمدن؛ 4. قصد زیارت کردن؛ 5. آمدن؛ 6. شاد شدن (1)؛ 7. بازداشتن و خودداری کردن (2)؛ 8. رستگار شدن (3)؛ 9. پیروز شدن؛ 10. پناهنده شدن؛ 11. پاداش دادن؛ 12. ماندگار شدن. (4)

اما در اصطلاح و عرف اسلامی، معنای حج، قصد زیارت خانه خدا و انجام مناسک حج، در ایام معین می‌باشد. چنانچه راغب اصفهانی در این باره می‌گوید:

اصلُ الحَجِّ، القَصدُ لِلزّیارَةِ، خُصَّ فی تَعارُفِ الشَّرعِ بِقَصدِ بَیتِ اللهِ تَعالی اقامَةً لِلنُّسُکِ. (5)

اصل حج، به معنای قصد زیارت است، ولی در عرف شرع به قصد خانه خدا، جهت برگزاری مناسک حج اختصاص یافته است.

2. معنای عمره‌

در یک جمع‌بندی کلی، می‌توان گفت که واژه عمره در لغت به معنای زیارت آمده

1- المنجد عربی به فارسی، لویس معلوف، ج 1، ص 250؛ لسان العرب، محمّد بن مکرم بن منظور، ج 4، ص 37؛ فرهنگ الفبایی الرّائد عربی به فارسی، جبران مسعود، ج 1، ص 656.
2- تاج العروس من جواهر القاموس، محمّد مرتضی الزبیدی، ج 3، ص 314.
3- علل الشّرایع، محمّد بن علی(شیخ صدوق)، ج 2، ص 411؛ معانی الاخبار، ج 1، ص 378.
4- الرائد، ج 1، ص 656؛ اقرب الموارد، سعید خوری شرتونی، ج 1، ص 194.
5- المفردات فی غریب القرآن، راغب اصفهانی، ص 107.