حج گنجینه اسرار صفحه 65

پاک است. این لباس، لباس طاعت است؛ زیرا تنها گناه نکردن مهم نیست، اطاعت کردن از معبود هم مهم است. بنابراین کندن لباس دوخته مرسوم، توبه از گناه و پوشیدن لباس ساده تازه، نشانگر اطاعت و امتثال (1) و تحریم همه گناهان است.

د) احرام، جایگزین قربانی‌

امام صادق(ع) در روایتی درباره فلسفه و تشریع احرام فرموده است:

کانَت بَنُو اسرائیل اذا قَرَّبَتِ القُربانَ، تَخرُجُ نارٌ فَتَأکُلُ قُربانَ مَن قُبِلَ مِنهُ وَانَّ اللهَ تَبارَکَ وَتَعالی جَعَلَ الاحرامَ مَکانَ القُربان. (2)

وقتی بنی‌اسرائیل، قربانی خود را آماده می‌کردند آتشی پدیدار می‌شد و قربانی هر کسی را که مورد قبول واقع شده بود می‌خورد [می‌بلعید] آن‌گاه، خداوند متعال احرام را به جای آن‌گونه قربانی قرار داد.

بدین ترتیب، فلسفه لباس احرام این است که خداوند متعال آن را جایگزین قربانی فرموده است.

ه) یادآوری از مرگ و قیامت‌

یکی از اسرار در بر کردن لباس مخصوص، در حال احرام این است که حج گزار، به یاد مرگ و قیامت باشد؛ یعنی انسان، روزی را در پیش دارد که با لباس ندوخته وارد آن می‌شود و آن روز، روز مرگ است که کفن در بر می‌نماید. از این رو، برخی از اسرار قیامت، در مناسک و مراسم حج، تجلی می‌یابد و سفر مرگ و حضور در صحنه قیامت را در نظر افراد مجسم می‌سازد. (3)

2. فلسفه تلبیه‌

الف) بر اساس برخی از روایات، تلبیه، شعار توحیدی و پاسخ به دعوت و ندای خداوند متعال می‌باشد، چنان‌که سلیمان بن جعفر می‌گوید: دلیل و فلسفه تلبیه را از امام

1- از میقات تا عرفات، عبدالله درویش، ص 41.
2- علل الشرایع، ج 2، ص 415؛ فروع کافی، ج 4، ص 335؛ حج از میقات تا میعاد، ص 63.
3- صهبای حج، ص 349.