حج گنجینه اسرار صفحه 74

الف) انسان حج گزار، با کوتاه کردن مو و ناخن، مهیای یک زندگی جدید- غیر از آنچه که از اول بود- می‌گردد، زیرا با این برنامه‌های انسانی، یک فرد با تربیت به حساب می‌آید.

ب) پیش از اسلام، علامت و نشانه‌هایی در بین عرب معمول بوده که برای بنده آزاد به کار می‌رفته است، مانند: داغ زدن و حلقه به گوش نمودن و ... از این رو، گرفتن ناخن و شارب و موی سر، که تقصیر عمره است، نشانه قبولی و وابستگی به حق است.

ج) انسان با این عمل، از خستگی و کسالت و سر در گریبانی درمی‌آید و تقصیر، علامتی است که عملش، پسندیده و مبرور است و آن‌گاه خداوند به حج‌گزار اجازه بهره‌مندی و تمتّع را تا موسم حج می‌دهد.

د) تقصیر، نشانه‌ای از نظافت ابراهیمی است و اشاره به این است که پیکر و اندام انسان با اینکه در حال نمو و رشد است، تغییرات همیشگی که طبیعت بر عهده دارد آن را تعدیل و یکنواخت می‌سازد، اما مو و ناخن، حالت تعدیل از خود نداشته و زیادروی آن محسوس است و انسان در اثر اندازه‌گیری آنها هوشیار شده، به خود و جنبه‌های روحی و تمایلات و آرزوهای نابرابرانه خویش نیز توجه نموده، آنها را اندازه‌گیری می‌نماید.

) در سعی صفا و مروه، آدمی، تلاش دارد تا راهی برای زندگی پیدا کند و دارویی برای ادامه عمر بیابد. در اینجا مرحله خویشتن داری به میان می‌آید و همه‌اش برای خود تلاش می‌کند و از دیگران جدا می‌گردد. در چنین شرایطی، دستور تقصیر آمده است؛ یعنی زائر خانه خدا، آرزوهای دور و دراز را پایان می‌دهد. او هم چنان‌که موهایش را کوتاه می‌کند، آرزوهای مادی و دنیوی را نیز قطع و کوتاه می‌سازد (1) تا از این طریق جلوه‌های معنوی و روحانی حج، در او تقویت شده، سرانجام همه اعمال و آرزوهای وی خدایی گردد.

بدین ترتیب، بخش اول مناسک «حج تمتّع» که «عمره تمتّع» بود، با انجام عمل