حج گنجینه اسرار صفحه 77

مکتب اسلام، تفکر و تعقل بالاترین عبادت است. چنان‌که رسول خدا(ص) فرمود: «فِکرَةُ ساعَةٍ خَیرٌ مِنْ عِبادةِ سَنةٍ» (1)؛ «یک ساعت فکر کردن، بهتر از یک سال عبادت است».

امام صادق(ع) در حدیثی می‌فرماید: «در عرفات به خطاهای خود اعتراف کن و در موضوع توحید و توجه به پروردگار یگانه تجدید عهد کن». (2)

ب) خداشناسی (حقیقت‌شناسی)

به نظر می‌رسد که بعد از خودشناسی در عرفات، مهم‌ترین فلسفه وقوف در آن، شناخت حقیقت و خداشناسی است تا زائران خانه خدا، به دور از غوغاها و ناهنجاری‌های حاکم بر جامعه بشری، در فضای وسیع، آرام و سراسر معنوی عرفات، با تفکر بیشتر به قدرت و عظمت خدای سبحان پی برده، با خالق جهان آشنایی کامل پیدا کنند. چنان‌که امام صادق(ع) در روایتی به این معنی تصریح کرده است: «... وَ جَدِّد عَهدَکَ عِندَ اللهِ تَعالی بِوَحدانیَّتِهِ ...».

سرّ اینکه فضای عرفات برای این امر، اختیار شده از این جهت است که فضا هر چه بازتر باشد، جلوه حقیقت را بیشتر نمایش می‌دهد. از این رو، وقوف در عرفات، کلاس تکمیل خداشناسی و طی نمودن مدارج عرفان و معرفت است، زیرا چنین معرفتی انگیزه و اساس کلیه حرکات و شناخت‌هاست.

بدین ترتیب، آشنایی حضرت آدم با حوا و آشنایی حضرت ابراهیم به وظیفه خود در قربانی کردن فرزند و مناسک خویش(وظیفه‌شناسی خلیل خدا) در پرتو همین شناخت حق(خداشناسی) است. از سوی دیگر در سایه همین شناخت است که در این مکان، مسلمانان جهان از مناطق گوناگون، گرد هم جمع شده، یکدیگر را می‌شناسند و در ضمن این شناسایی، به حقوق و حوایج خویش آشنا می‌گردند، ضمن اینکه دشمنان اسلام را می‌شناسند و وظایف خود را از هر جهت انجام می‌دهند.