حج گنجینه اسرار صفحه 79

در آن هنگامه‌ای عظیم در نظر آورد.

زیرا همه کسانی که در اینجا گرد هم می‌آیند، از زن و فرزند، خانه و امکانات و شغل و سرمایه خود جدا شده‌اند و لباس آنان همان لباس‌های ساده احرام و خانه‌هایشان چادرهایی است که هیچ‌گونه تشریفات خاصی ندارد.

بدیهی است که این صحنه و وضعیت، یادآور روزی است که آدم‌ها با سر و پای برهنه، در صحرای قیامت برانگیخته می‌گردند و بر هیچ چیزی جز عمل خود، اتّکایی نخواهند داشت.

محدث بزرگ و حکیم عارف، فیض کاشانی در این باره فرموده است:

از مشاهده ازدحام خلق و بلند شدن آوازها و اختلاف زبان‌ها و اینکه هر فرقه‌ای در ادای مناسک و آمد و شد به مشاعر، از ائمه خود پیروی کرده است و به طریقه آنها رفتار می‌کند، صحرای محشر و اجتماع امت‌ها را با پیامبران و امامان خویش به خاطر می‌آوری و اینکه هر امتی به پیامبر خود اقتدا می‌کند و به شفاعت او چشم امید دارد و در آن یگانه عرصه پهناور، متحیر است که شفاعت در مورد او رد یا پذیرفته خواهد شد و چون این را به یاد آوری، زاری و تضرع به خداوند را ملازم دل خود کن تا در زمره رستگاران و مرحومان محشور شوی. (1)

ه) زود گذر بودن دنیا

عمل واجب در عرفات، وقوف است، هر چند که خیلی اندک و به دقیقه‌ای باشد. به عبارت دیگر وقوف؛ یعنی درنگی کوتاه و زودگذر، و فلسفه آن این است که ای انسان حج‌گزار، دنیا و زندگی آن، دمی بیش نیست. در این زمان کوتاه و اندک، بار سنگین گناه برمدار و آرزوهایت را دراز و طولانی نکن و بدان که زمانی از این دنیا خواهی رفت و کاروان عرفات، همیشه روان و در حال رفتن است و رفتن به سوی ابدیت، و الی الله المصیر.

12. فلسفه وقوف به مشعرالحرام‌

اشاره

شب مشعر(شب دهم ذی‌حجه) آموزش‌های زیادی دارد، مثل بیداری، هوشیاری،