حج گنجینه اسرار صفحه 86

15. فلسفه قربانی‌

اشاره

برای قربانی، فلسفه و اسرار فراوانی ذکر شده است که در اینجا، به برخی از آنها اشاره می‌کنیم:

الف) کمک به فقیران و بینوایان‌

رسول خدا(ص) در حدیثی می‌فرماید:

انَّما جَعَلَ اللهُ هذَا الاضحی لِتَشبَعَ(لِتَتَّسِعَ) مَساکینُکُم مِنَ اللَّحمِ فَاطعِمُوهُم. (1)

خداوند متعال، قربانی را برای این مقرّر کرده که بینوایان و مسکینان از گوشت آن سیر شوند و در رفاه قرار گیرند، پس آنها را اطعام کنید.

خداوند متعال، نیز به این حقیقت پرداخته، آنجا که فرموده است:(فَکُلُوا مِنْها وَ أَطْعِمُوا الْبائِسَ الْفَقِیرَ)؛ «از گوشت آنها بخورید و بینوای فقیر را نیز اطعام کنید».(حج: 37)

خداوند در جای دیگری می‌فرماید:(فَکُلُوا مِنْها وَ أَطْعِمُوا الْقانِعَ وَ الْمُعْتَرَّ)؛ «از گوشت‌های قربانی هم خودتان بخورید و هم به قانع و معتر بدهید».(حج: 36)

«قانع»، فقیری است که به آنچه که می‌گیرد بسنده کند، ولی «معتر» فقیری است که علاوه بر تقاضای کمک، اعتراض می‌کند. (2) این امر، نشان‌دهنده بینش وسیع اسلام است که سفارش می‌کند نه خود را فراموش کنید و نه دیگران را و در تقسیم گوشت قربانی و احکام، پای‌بند تملق یا دعا و تواضع فقیر نباشید و او را سیر کنید، گرچه با شنیدن زخم زبان باشد. (3)

ب) کسب مغفرت و آمرزش الهی‌

ابو بصیر می‌گوید: از امام ششم(ع) سؤال کردم:

ما عِلَّةُ الاضحِیَّة؟ فَقالَ: انَّه یُغفَرُ لِصاحِبِها عِندَ اوَّلَ قَطرَةٍ تَقطُرُ مِن دَمِها الَی الارضِ وَ لِیَعلَمَ اللهُ تَعالی مَن یَتَّقیهِ بِالغَیبِ، قالَ اللهُ تعالی:(لَنْ یَنالَ اللَّهَ لُحُومُها وَ لا دِماؤُها وَ لکِنْ یَنالُهُ التَّقْوی مِنْکُمْ) ثُمَّ قالَ: انظُر، کَیفَ قَبِلَ اللهُ

1- من لایحضره الفقیه، ج 2، ص 129؛ وسائل الشیعه، ج 10، ص 147.
2- کتاب الوافی، مولی محسن فیض الکاشانی، ج 14، ص 1162؛ بحارالانوار، ج 96، ص 288.
3- حج، ص 145.