حج گنجینه اسرار صفحه 89

و) پیروی از سنّت حضرت ابراهیم (ع)

یکی از رازهای قربانی در سرزمین منا، پیروی از سنّت حضرت ابراهیم خلیل(ع) و زنده نگه داشتن یاد و خاطره ایثار و فداکاری آن حضرت و فرزندش اسماعیل ذبیح می‌باشد. چنان‌که امام سجاد(ع) در گفت‌وگوی خود با شبلی به آن پرداخته، می‌فرماید:

... فَعِندَ ما ذَبَحتَ هَدیَک ... انَّکَ اتَّبعتَ سُنَّةَ ابراهیمَ(ع) بِذِبحِ وَلَدِهِ وَ ثَمَرَةِ فُؤادِهِ وَ رَیحانِ قَلبِهِ حاجَّهُ سُنَّتُهُ لِمَن بَعدَهُ وَ قَرَّبَهُ الَی اللهِ تَعالی لِمَن خَلفَه؟ (1)

امام رضا(ع) نیز در این باره فرمود:

چون اسماعیل برای ذبح تسلیم شد، خداوند متعال «قوچی» برای او از بهشت فرستاد. پس هر چه، در منا تا روز قیامت، قربانی شود فدای حضرت اسماعیل(ع) است. (2)

16. فلسفه حَلق (تراشیدن)

اشاره

شاید در عمل «حلق» حکمت‌ها و فلسفه‌های گوناگونی نهفته باشد. ما در این قسمت به دو راز و فلسفه آن اشاره می‌نماییم:

الف) نشانه بندگی‌

به نظر می‌رسد که یکی از فلسفه‌های حلق این است که حج‌گزار، با تراشیدن سر خود، نشانه عبودیت و بندگی خداوند را بر خود نهاده، تسلیم بودن بی قید و شرط خویش را در برابر اوامر الهی ثابت می‌کند.

چنان‌که در دوران‌های پیشین، در میان اعراب معمول بوده است که بر پیشانی افراد برده(بنده) داغ می‌نهادند و یا به گوش آنان حلقه می‌انداختند تا از این طریق، افراد برده از غیر آن(افراد آزاد) شناخته شوند. اما مکتب اسلام، در اینجا «حلق» و تراشیدن سر را نشانه عبودیت مطلق و علامت پذیرش در پیشگاه ذات احدیت قرار داده است. (3)

1- مستدرک الوسائل، ج 10، ص 171.
2- عیون اخبار الرضا، ج 1، ص 430.
3- راهنمای حرمین شریفین، ج 4، ص 151.