حج گنجینه اسرار صفحه 98

هماهنگ‌تر است و هر حجی که فاقد روح عبودیت، معنویت، پاکی، خلوص و ارتقای روحانی باشد، به هر اندازه هم که باشکوه و جلوه ظاهری و پر زرق و برق برگزار شود، ضجیجی بیش نخواهد بود. ابو بصیر می‌گوید: در یکی از سال‌ها که به حج مشرّف بودم، در محضر امام(ع) با تعجب گفتم: «ما اکثَرَ الحَجیج و اعظَمَ الضَّجیج»؛ «چه بسیارند زائران خانه خدا و چه ناله‌هایی دارند».

امام باقر(ع) فرمود: «ما اکثَرَ الضَّجیج وَ اقَلَّ الحَجیج»؛ «حاجیان اندک می‌باشند، اما ناله‌ها و فریادها بسیار است».

ابوبصیر می‌گوید: آن‌گاه حضرت، دست مبارک خویش را بر چشمانم کشید. در این حال، آن جمع را حیواناتی گوناگون دیدم که تنها انسان معدودی در میان آنها بودند.

فَنَظَرتُ فِاذاً اکثَر النّاس قِرَدَةً وَ خَنازیر وَالمُؤمِنُ بَینَهُم مِثل الکَوکَبِ اللّامِعِ فِی الظُّلَماء. (1)

دیدم که اکثر مردم به شکل خوک و خنزیر می‌باشند و مؤمن [حج‌گزار واقعی] در میان آنان، همانند ستاره درخشان در تاریکی‌ها بود.

در حدیثی دیگر نیز آمده است: امام سجّاد(ع) به زهری فرمود:

به نظر شما امسال تعداد زائران چقدر است؟ زهری عرض کرد: چهارصد یا پانصد هزار نفر حج‌گزار که همگی خدا را قصد کرده‌اند. امام سجّاد(ع) فرمود: گر چه ضجّه و ناله زیاد است، اما حاجیان واقعی، بسیار کم می‌باشند. «ما اکثَرَ الضَّجیج وَ اقَلَّ الحَجیج». آن‌گاه حضرت گوشه‌هایی از اسرار ملکوت را به زهری نشان داد، آن‌گونه که او سیرت حیوانی بسیاری از حجاج را دید. (2)

2. بعد اخلاقی حج‌

یکی از ابعاد حج، دگرگونی اخلاقی است که در حج‌گزاران به وجود می‌آید. مراسم «احرام» که نخستین عمل از مناسک حج است، انسان را به طور کلی، از دل‌بستگی‌های