- 1- سخن ناشر 1
- 2- نماز، عبادتی بزرگ 2
- 4- ریشه های عبادت 2
- 3- چرا عبادت؟ 2
- 7- شرایط صحّت عبادت 7
- 6- عبادت، در ترازوی سنجش 7
- 8- شرایط کمال عبادت 12
- 11- نیّت 20
- 12- راه رسیدن به اخلاص 22
- 13- نشانه های اخلاص 23
- 14- تکبیر 25
- 15- قرائت 26
- 16- رکوع 32
- 17- سجود 33
- 18- ذکر سُبْحانَ اللّه 34
- 19- قنوت 35
- 20- تعقیبات نماز 36
- 21- نماز جماعت 38
- 22- عدالت پیشنماز 39
- 23- نماز باران 41
- 24- نماز عید 42
- 25- نمازهای نافله 43
1- 2) ذاریات، آیه 56.
2- 3) نحل، آیه 36.
1. عظمت خدا
برخورد با یک شخصیت برجسته، انسان را به تواضع وا می دارد، دیدار با یک دانشمند بزرگ، آدمی را به تکریم و احترام وا می دارد، چون که انسان در برابر عظمت و دانش آن شخصیت و این دانشمند، خود را کوچک و کم سواد می بیند. خداوند، مبدأ همه عظمت ها و جلال هاست. شناخت خدا به عظمت وبزرگی، انسان ناتوان وحقیر را به کُرنش وتعظیم در برابر او وامی دارد.
2. احساس نیاز و وابستگی
انسان، عاجز، نیازمند و ناتوان است و خداوند، در اوج بی نیازی و غنای مطلق، و سر رشته دار امور انسان هاست. این هم عاملی است، تا انسان در برابر خداوند «بندگی» کند.
3. سپاس نعمت
توجه به نعمت های بی حساب و فراوانی که از هر سو و در هر زمینه ما را احاطه کرده، قوی ترین انگیزه را برای پرستش پروردگار ایجاد می کند. نعمت هایی که حتّی پیش از تولّد شروع می شود و در طول زندگی همراه ماست و در آخرت هم (اگر شایستگی داشته باشیم) از آن بهره مند خواهیم شد. قرآن به این نکته اشاره کرده و به مردم زمان پیامبر صلی الله علیه وآله می فرماید:
«فَلْیَعْبُدُواْ رَبَّ هَذَا الْبَیْتِ الَّذِی أَطْعَمَهُم مِّن جُوعٍ وَءَامَنَهُم مِّنْ خَوْف»(1) باید خدای کعبه را عبادت کنند، خدایی که آنان را از گرسنگی نجات داد و از ترس، ایمن ساخت.
4. فطرت
در سرشت انسان، پرستش و نیایش وجود دارد. اگر به معبود حقیقی دست یافت، که کمال مطلوب همین است، و اگر به انحراف و بیراهه دچار شد، به پرستش معبودهای بدلی و باطل می پردازد. بت پرستی، ماه و خورشید پرستی، گوساله و گاو پرستی، نمونه هایی انحرافی است که وجود دارد، کسانی هم پول و مقام و همسر و ماشین و مدال و ... را می پرستند.
انبیا آمده اند تا فطرت را در مسیر حق، هدایت کنند و انسان را از عبادت های عوضی نجات بخشند. حضرت علی علیه السلام در مورد بعثت رسول خدا صلی الله علیه وآله می فرماید:
«فَبَعَثَ اللّهُ مُحَمَّداً بِالْحَقَّ لِیُخرِجَ عِبادَهُ مِنْ عِبادَهِ الاوثانِ اِلی عِبادَتِهِ ...»(5) خداوند حضرت محمّد صلی الله علیه وآله را برانگیخت، تا بندگانش را از «بت پرستی» به «خدا پرستی» دعوت کند.
روحِ عبادت در فطرت انسان نهفته است و اگر درست رهبری نشود به عبادت بت و طاغوت می گراید. مثل میل به غذا که در هر کودکی هست، ولی اگر راهنمایی نشود، کودک خاک می خورد و لذّت هم می برد. بدون هدایت صحیحِ این گرایش فطری نیز، انسان به عشق های زودگذر پوچ یا پرستش های بی محتوای انحرافی دچار می شود.
-2