اسرار نماز صفحه 96

اعضا ظاهری در نزد عقلاء

و در تیمم امر کرده شده است به مسح این اعضاء به خاک در حین تعذر از آب و گذاشتن بهترین اعضاء خود را به خاک در حین تعذر از آب و گذاشتن بهترین اعضا خود در به خاک ، از جهت شکستگی و فروتنی است که برساند آن اعضاء را به خاک ؛ و بماند اثر خاک در آنها، و در آن وقت در دل بگذراند که هرگاه پاک نگرداند نفس خود را از اخلاق رذیله سیئه ، مزین نتوان کرد او را به اخلاق جمیله حسنه پس باید بازداشت او را در مقام شکستگی و خواری و آن سرکش را تاءدیب نمود به تازیانه مذلت وسر به پیش افکندن و شرمساری شاید ببخشد او را مولای رحیم و سید کریم ، به شرط آنکه در آن حالت او شکسته و متواضع باشد، تا بورزد بر او بوی خوش از جانب نور لامع الهی . زیرا که او در نزد دلهای شکسته حاضر است . چنانچه در حدیث قدسی آمده است : انا عند المنکسره قلوبهم و المندرسه قبورهم من پیش دلهای شکسته بندگان و قبرهای کهنه شده ایشان هستم پس ترقی کن از این دلائل و شواهد، به سوی آن چیزی که سبب اقبال تو باشد به درجات عالیات و موجب تلافی و تدارک از اهمال و اغفال ، در اعمال ، گذشته باشد.

و از جمله اسرار وارده در این باب ، حدیث مروی است از حضرت معصوم صلوات الله علیه اذا اردت الطهاره و الضوء، فتقدم ، الی الماء تقدمک الی رحمه الله ، فان الله تعالی قدجعل

الماء مفتاح قربته و مناجاته و دلیلا الی بساط خدمته وقتی که خواستی طهارت یا وضو ساختن را قدم بردار به سوی آب ، مثل قدم برداشتن به سوی رحمت الهی چه آنکه خداوند متعال ، آب را کلید گشودن قرب و مناجات با خود قرار داده ، و آن را وسیله وارد شدن به دستگاه خدمت خود نموده ، همچنان که رحمت الهی پاک می گرداند بندگان را، همچنین آب پاک می گرداند نجاسات ظاهره را، نه غیر آب .

قال الله تعالی : و هوالذی یرسل الریاح بشرا بین یدی رحمته و انزلنا من السماء ماء طهورا ، سوره فرقان ، آیه 48، و جعلنا من الماء کل شی ء حی سوره انبیا آیه 30 خدای متعال کسی است که روانه می کند باد را در پیش باران رحمت خود (و فرموده ) ما فرد می آوریم از آسمان آب پاک و پاک کننده را. و در سوره مبارکه انبیاء می فرماید: و قرار داده ایم ما از آب ، حیات هر چیز زنده را.

پس همچنان که احیاء نموده است به آب ، همه چیز را نعمتهای دنیا را، به فضل و رحمت خود، احیاء نموده است دلها را به طاعات . و تفکر نما در صفا و رقت و پاکیزگی و برکت آب و در لطف امتزاج او با همه چیز پس استعمال نما او را در تطهیر اعضائی که امر فرموده است حق تعالی به تطهیر آنها. و به جای آور فرایض و سنتهای او را و امزاج کن با بندگان خدا در کمال لطف . و در این باب ساعی

باش که دلی از تو آزرده نشود، نه آنکه مانند شیطان ، سرکشی و خودپسندی کنی و تفوق جوئی بر بنی نوع خود، که اگر تفوق تو به مال و لباس و بسیاری خدمتکاران است دانسته باش که هریک از اینها عاریتی است و هیچکدام از اینها را دخلی در ذات تو نیست آیا با خود فکر نمی کنی که اگر آنها را از تو انتزاع کنند، بی مال ترین مردمان خواهی بود؟ شیطان لعین که دعوای تفوق بر آدم (علیه السلام ) نمود از جهت این بود که می گفت : اصل خلقت من از آتش و آن جوهر مستعلی است و جبلت خلقت انسان از خاک و طینت او از افتادگی و پستی است چگونه من در پیش او فروتنی و مذلت اختیار کنم . دانای آشکار و نهان ؛ این خودبینی و خودپسندی را از او نپسندیده ، او را از درجه اعلا علیین به درکه اسفل سافلین ، طرد و زجر فرموده ؛ و به خطاب رجیم و به لعنت ابدی ، او را گرفتار گرداندی و معلوم نیست که عذر آن کسانی که همگی از یک خاک و یک طینت و یک اصل موجود شده اند؛ در تفوق و تکبر نمودن به یکدیگر چه چیز است حقا که تمسک جستن به آن عذرهای سریع الزوال ، غیر موجه تر و بدتر از عذر شیطان است .

و در کتاب علل الشرایع ابن شاذان از حضرت امام رضا صلوات الله علیه نقل می کند که فرمود: انما امر بالوضوء لیکون العبد طاهرا اذا قام بین یدی الجبار عند مناجاته ایاه مطیعا له

فیما امره نقیا من الادناس و النجاسه مع ما فیه من ذهاب الکسل و طرد النعاس و النجاسه مع ما فیه من ذهاب الکسل و طرد النعاس ، و تزکیه الفواد للقیام بین یدی الجبار، و انما اوجب علی الوجه و الیدین و الراس و الرجلین لان العبد اذا قام بین یدی الجبار، فانما ینکشف من جوارحه و یظهر ما وجب فیه الوضوء و ذلک انه بوجهه یسجد و یخضع ، و بیده یساءل و یرغب و یتبتل و براءسه یستقبل فی رکوعه و سجوده و برجلیه یقوم و یقعد و امر بالغسل من النجابه دون الخلاء لان الجنابه من نفس الانسان ، و هو شی ء یخرج من جمیع جسده ، و الخلاء لیس من نفس الانسان انما هو غذاء یدخل من باب و یخرج من باب

خداوند دستور داده است به وضوء ساختن ، تا آن که بنده پاک باشد در وقتی که می ایستد در برابر پروردگار خود هنگام مناجات با او، و تا فرمانبردار او باشد نسبت به دستورات او، و تا پاک باشد از کثافات و نجاسات علاوه بر آنکه شخص در اثر وضوء از کسالت و پینگی بیرون می آید و دل شخص نیز پاک می شود جهت قیام در برابر خدای جبار. و نکته آنکه دستور داد و لازم فرمود شستن صورت و دو دست و سر و پاها را آن است که وقتی شخص در برابر خدا می ایستد، این عضوهایش باز و بکار می باشد چه آنکه به صورت خود سجده و تواضع می کند و به دستهایش سؤ ال و طلب و درخواست می نماید،