- پیش گفتار 3
- فصل اول: کلیات 4
- پرسش اول: واژه «نماز» در فارسی به چه معناست؟ چرا در عربی آن را «صلاه» معنا می کنند؟ 4
- اشاره 4
- پرسش سوم: نخستین نمازگزار، چه کسی بود؟ 5
- پرسش دوم: کلمه صلاه به چه معناست؟ آیا پیش از اسلام نیز این واژه را به کار می بردند؟ 5
- اشاره 6
- پرسش چهارم: آیا نماز تنها در دین اسلام سفارش شده یا در دیگر دین ها نیز نماز وجود داشته است؟ 6
- نمازگزاری در آیین زرتشت 7
- نماز در دین های وحیانی 7
- اشاره 7
- نمازگزاری در آیین یهود 7
- نمازگزاری در آیین مسیحیت 8
- نماز در دیگر دین های الهی 9
- نماز در دین های غیر وحیانی 10
- فصل دوم: اهمیت و جایگاه نماز 11
- اشاره 11
- پرسش پنجم: نماز در قرآن از چه اهمیتی برخوردار است؟ 11
- اشاره 11
- پی آمدهای نماز 11
- آداب نماز 12
- پی آمدهای ترک نماز و سهل انگاری در برپایی نماز 12
- مسجد 13
- پرسش ششم: نماز در روایات ائمه علیهم السلام چه جایگاهی دارد؟ 13
- اسرار نماز 13
- اشاره 13
- نماز و گناه 14
- نماز و شیطان 15
- نماز در قیامت 16
- ترک نماز 16
- آداب و مستحبات نماز 17
- پرسش هفتم: جایگاه نمازهای مستحب چگونه است؟ 18
- نمازگزاری خردسالان و جوانان 18
- پرسش هشتم: آیا نماز ویژه انسان هاست یا در موجودات دیگر نیز وجود دارد؟ 19
- پرسش نهم: چرا خدا را عبادت کنیم در صورتی که خدا به پرستش کسی نیاز ندارد؟ او از همگان بی نیاز است و همگان به او نیازمندند. نیاز خدا به عبادت های ما، با مقام خداوندی او سازگار نیست! 20
- پرسش دهم: آیا تنها راه عبادت خدا، نماز است؟ 22
- پرسش یازدهم: با توجه به اینکه فاصله بین کفر و اسلام، نماز است، آیا تارک نماز، کافر است؟ 24
- پرسش دوازدهم: با توجه به اهمیت نماز، چرا در قرآن درباره کیفیت نماز خواندن مطلبی به چشم نمی خورد و درباره چگونگی نماز اختلاف نظر وجود دارد؟ 25
- پرسش سیزدهم: چرا نماز ستون دین است؟ 25
- پرسش چهاردهم: اگر نماز ستون دین است، چرا در فروع دین مطرح شده است؟ 26
- پرسش پانزدهم: شرایط پذیرفته شدن نماز چیست؟ 27
- پرسش شانزدهم: در آخرت، پذیرفته شدن همه اعمال در گرو پذیرفته شدن نماز است. آیا این امر با عدالت خداوند سازگار است؟ 29
- پرسش هفدهم: با توجه به دو آیه آخر سوره زلزال مبنی بر اینکه هر کس ذره ای کار نیک کند وارد بهشت می شود، چگونه می توان گفت نماز کلید بهشت است و بدون نماز، کسی وارد بهشت نمی شود؟ 30
- پرسش هجدهم: می دانیم که اگر نماز پذیرفته نشود، دیگر اعمال پذیرفته نمی شود، ولی با توجه به اینکه خداوند از حقش در روز قیامت می گذرد، پس چرا اعمال نیک تارک الصلاه، پذیرفته شده نیست؟ 32
- پرسش بیستم: مسئله وجوب اقامه نماز چگونه با مفاد آیه «لاَ إِکْرَاهَ فِی الدِّینِ» سازگار است؟ 33
- پرسش نوزدهم: همان گونه که می دانیم تا نماز پذیرفته نشود، دیگر اعمال پذیرفته نمی شود. با توجه به اینکه شرایط سختی برای پذیرفته شدن نماز قرار داده شده است، عبادت ها و کارها پذیرفته خواهد شد؟ 33
- پرسش بیست و یکم: در احادیث، سفارش شده که از تارک نماز دوری و از سوی دیگر با مردم با روی گشاده برخورد کنیم. این دو مطلب چگونه توجیه پذیر است؟ 34
- پرسش بیست و دوم: خواندن نماز در اول وقت، چه اهمیتی دارد؟ 35
- پرسش بیست و سوم: اگر نماز غیبت کننده یا شراب خوار تا چهل روز پذیرفته نشود، پس خواندن آن چه اثری دارد؟ 36
- پرسش بیست و چهارم: نظر اندیشمندان غیر مسلمان درباره نماز چیست؟ 37
- پرسش بیست و پنجم: آیا می توانیم از فلسفه احکام نماز بپرسیم، یا باید بدون دانستن آنها نماز بخوانیم؟ 40
- اشاره 40
- فصل سوم: فلسفه و اسرار نماز 40
- پرسش بیست و ششم: در وضو چه اسراری نهفته است؟ 41
- پرسش بیست و هفتم: فلسفه قیام در نماز چیست؟ 42
- پرسش بیست و هشتم: فلسفه نیت در نماز چیست؟ 45
- پرسش بیست و نهم: رکوع چه فلسفه ای دارد؟ 45
- پرسش سی ام: اسرار سجده را برشمارید. 48
- پرسش سی و یکم: فلسفه قنوت و آثار آن چیست؟ 51
- پرسش سی و دوم: فلسفه تشهد در نماز چیست؟ 52
- پرسش سی و سوم: حکمت سلام پایان نماز در چیست؟ 54
- پرسش سی و پنجم: آثار و فلسفه تسبیحات اربعه در نماز چیست؟ 56
- پرسش سی و چهارم: چرا سلام در پایان نماز آمده است نه ابتدای آن؟ 56
- پرسش سی و ششم: فلسفه خواندن نماز آیات، زمانی که نه زلزله را حس کردیم نه ترسیدیم، چیست؟ 58
- پرسش سی و هفتم: آیا نماز که عالی ترین عبادت است، به مقدمات نیاز دارد؟ 60
- اشاره 60
- فصل چهارم: آداب و شرایط نماز 60
- اشاره 61
- پرسش سی و هشتم: مقدمات شناختی و معرفتی برای اقامه نماز کامل و معنوی چیست؟ 61
- 1. خودشناسی 61
- 3. معادشناسی 62
- 2. خداشناسی و توحید 62
- 4. امام شناسی 63
- پرسش سی و نهم: برای حضور قلب در نماز، چه باید کرد؟ 63
- پرسش چهلم: آیا نداشتن حضور قلب و خشوع در نماز می تواند مجوزی برای ترک آن باشد؟ 68
- پرسش چهل و یکم: نماز فرادا با حضور قلب بهتر است یا نماز جماعت با حضور قلب کمتر؟ 69
- پرسش چهل و دوم: اگر فردی گرسنه باشد و هنگام نماز فرا رسد، در این شرایط آیا بهتر است که ابتدا نماز بخواند یا غذا بخورد؟ 70
- پرسش چهل و سوم: چرا نماز بدون اعتقاد به ولایت، پذیرفته نیست؟ 72
- پرسش چهل و چهارم: نمازی که بدون حضور قلب و با بی توجهی خوانده می شود، صحیح است؟ آیا حضور قلب در نماز الزامی است؟ 72
- پرسش چهل و پنجم: چگونه هم زمان با حضور قلب به معانی کلمات نماز هم بیندیشیم؟ 73
- پرسش چهل و ششم: آیا می توانیم به دلیل اینکه چیزی از نماز نمی فهمیم، نماز را ترک کنیم؟ 74
- الف) عوامل درونی پراکندگی خیال 75
- 1. پراکندگی خیال 75
- اشاره 75
- پرسش چهل و هفتم: موانع حضور قلب در نماز چیست؟ راه های رفع آنها را بیان کنید؟ 75
- اشاره 75
- ب) عوامل بیرونی پراکندگی خیال 76
- پرسش چهل و هشتم: موضوع زکات دادن حضرت علی علیه السلام در رکوع تا چه اندازه صحت دارد و آن حضرت چگونه یک بار در رکوع به فقیر انگشتر می دهد و زمانی در حال نماز از پایش تیر خارج می کنند و ایشان متوجه نمی شود؟ 77
- 2. وسواس در قرائت 3. خودنمایی 4. عادت در عبادت و بی توجهی به محتوا 77
- اشاره 80
- پرسش چهل و نهم: چرا به طرف قبله نماز می خوانیم، درحالی که خداوند همه جا هست و جهت معینی ندارد؟ 80
- فصل پنجم: احکام نماز 80
- پرسش پنجاهم: در زمان پیامبر اسلام، مدتی بیت المقدس قبله مسلمانان بود. چه عواملی سبب شد این قبله به کعبه تغییر یابد؟ 82
- پرسش پنجاه و یکم: چگونه تغییر قبله از بیت المقدس به سوی کعبه، در یک نماز انجام گرفته است؟ 83
- اشاره 85
- پرسش پنجاه و دوم: چرا ما نماز «ظهر و عصر» یا «مغرب و عشا» را یک جا در یک زمان به جا می آوریم، در صورتی که هر یک از این نمازها برای خود وقت خاصی دارد و پیشوایان بزرگ اسلام هر کدام را در وقت خود به جا می آوردند؟ 85
- جایز بودن جمع میان دو نماز 86
- پرسش پنجاه و سوم: چرا باید نماز را به زبان عربی خواند؟ آیا نمی توان آن را به صورت فارسی به جا آورد؟ 89
- پرسش پنجاه و چهارم: اگر افرادی که به زبان عربی سخن نمی گویند، مسلمان شوند، باید چگونه نماز بخوانند؟ 90
- پرسش پنجاه و پنجم: چرا زنان باید در حال نماز، بدن خود را بپوشانند؟ 91
- پرسش پنجاه و هفتم: چرا شیعیان بر مهر سجده می کنند؟ 92
- پرسش پنجاه و ششم: فلسفه شکسته بودن نماز در مسافرت چیست؟ 92
- پرسش پنجاه و نهم: چرا اگر در لباس نمازگزار یک دکمه یا نخ غصبی باشد نمازش باطل است؟ 94
- پرسش پنجاه و هشتم: علت پهن کردن سجاده هنگام نماز خواندن چیست؟ 94
- پرسش شصتم: آیا می توان شخص خوابیده را برای ادای نماز بیدار کرد؟ 95
- پرسش شصت و یکم: اختلاف های مذاهب اسلامی درباره وضو به چه تاریخی بازمی گردد؟ 96
- فصل ششم: نماز و مذاهب اسلامی 96
- اشاره 96
- پرسش شصت و دوم: با توجه به اینکه در رساله های عملیه، یکی از شرایط امام جماعت، شیعه دوازده امامی بودن است، چگونه اقتدا به اهل سنت صحیح است؟ 97
- پرسش شصت و سوم: دلایل شیعه درباره روش وضو چیست؟ 98
- پرسش شصت و چهارم: تاریخِ ذکر «الصلاهُ خَیْرٌ مِنَ النَّوْم» در اذان به چه زمانی باز می گردد؟ 99
- پرسش شصت و پنجم: قرار دادن دست ها روی هم در نماز به چه تاریخی برمی گردد؟ 100
- اشاره 101
- پرسش شصت و ششم: حکم گذاشتن دست راست روی دست چپ در حالت قیام نماز، در میان مذاهب گوناگون اسلامی چیست؟ 101
- پرسش شصت و هفتم: چگونه نماز، انسان را از گناه باز می دارد؟ 101
- نماز، وسیله یاد خداست 102
- پرسش شصت و هشتم: تأخیر انداختن نماز از اول وقت چه نتایجی دربردارد؟ 107
- پرسش شصت و نهم: پیامدهای ترک نماز چیست؟ 108
- پرسش هفتاد و یکم: نماز خواندن از روی عادت به چه معناست؟ آیا ارزش نماز را کاهش می دهد؟ 111
- اشاره 111
- پرسش هفتادم: منظور از سبک شمردن نماز چیست؟ 111
- فصل هفتم: آسیب شناسی نمازگزاری 111
- پرسش هفتاد و دوم: در پاسخ به افرادی که می گویند نماز عملی تکراری است که ما برای انجام آن شور و اشتیاقی نداریم، چه باید گفت؟ 115
- پرسش هفتاد و سوم: علل بی توجهی برخی نوجوانان به نماز و راه درمان آن چیست؟ 117
- پرسش هفتاد و چهارم: والدین چگونه می توانند فرزندان خود را برای خواندن نماز آماده کنند؟ 121
- کتاب نامه 124
پرسش پنجاه و دوم: چرا ما نماز «ظهر و عصر» یا «مغرب و عشا» را یک جا در یک زمان به جا می آوریم، در صورتی که هر یک از این نمازها برای خود وقت خاصی دارد و پیشوایان بزرگ اسلام هر کدام را در وقت خود به جا می آوردند؟
اشاره
پرسش پنجاه و دوم: چرا ما نماز «ظهر و عصر» یا «مغرب و عشا» را یک جا در یک زمان به جا می آوریم، در صورتی که هر یک از این نمازها برای خود وقت خاصی دارد و پیشوایان بزرگ اسلام هر کدام را در وقت خود به جا می آوردند؟
اقامه نماز در پنج وقت و ادای هر نماز در وقت فضیلت خود، شیوه پیامبر و دیگر پیشوایان و عموم مسلمانان صدر اسلام بوده است. آنان پنج نماز را در پنج وقت می خواندند. ولی سخن اینجاست که آیا «تفریق» و فاصله افکندن میان نمازها چنان که بسیاری از فقهای اهل تسنن قائل هستند واجب است یا اینکه امری است مستحب و مانند دیگر مستحبات که انسان در فعل و ترک آن مختار است، اگرچه انجام آنها به شکل جداگانه بهتر است؟
اهل تسنن، جمع میان نماز ظهر و عصر و نماز مغرب و عشا را نمی پذیرند، ولی هنگام سفر یا خوف یا زمانی که هوا بارانی است، جمع کردن میان آنها را در یک وقت جایز می دانند. دلیل اهل تسنن، سیره پیامبر است که میان نماز ظهر و عصر فاصله می انداخت.
از نظر شیعه این مطلب نمی تواند مرام آنها را در وجوب تفریق ثابت کند. به لحاظ اینکه سیره عملی لزوماً مفید وجوب نیست، بلکه اعم از وجوب، استحباب و اباحه است و حمل آن بر وجوب، نیاز به دلیل جداگانه دارد.
افزون بر آن، ملتزم بودن پیامبر به پنج وقت برای اقامه نماز جماعت، برای این بوده است که مردم از زمان آمدن پیامبر باخبر شوند تا پرسش هایشان را با ایشان در میان بگذارند. در حقیقت، این موضوع، انگیزه ای برای اجتماع مردم در مسجد بوده است. بنابراین، این شیوه هرگز نمی تواند دلیلی برای نفی جمع میان نمازها باشد.