منبر و محراب صفحه 107

ص:116

هر بخشی از جهان مظهر یکی از صفات خدا

خدای متعال این جهان هستی را آنچنان آفریده است که هر بخشی از جهان، مظهر یکی از صفات خداست. مثلاً کوه مظهر صفت "العظیم" است، آب مظهر صفت "الحی" است "وَ جَعَلْنا مِنَ الْماءِ کُلَّ شَیْ ءٍ حَیٍّ"(1). غذا مظهر اسم "البقا" است. شما غذا می خورید تا باقی باشید. پس هر موجودی در این عالم یکی از مظاهر صفات الهی را پذیرفته است. زیبایی زن مظهر اسم "الجمیل" است کما اینکه خشن بودن مرد، مظهر اسم"الجلیل"است. او مظهر جمال است و این مظهر جلال است. هر کجا بروید "وَلا یُمْکِنُ الْفِرارُ مِنْ حُکُومَتِکَ"(2)، از هر طرف حرکت کنید " َأَیْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ"(3)، با یک مظهر از مظاهر وجود اقدس حق تعالی مقابل می شوید.

حال بهترین عاملی که می تواند آن حالت بی نهایت طلبی و استعداد بی نهایت گرایی شخصیت انسانی را پاسخ گویی کند و احیا کند، "نماز" است. پس اگر ما نماز خواندیم؛ ولی باز هم عاشق انسان شدیم، عشق افراطی به یک دختر یا پسر پیدا کردیم، بدانید نماز ما، نماز حقیقی نبوده است. اگر کسی اقامه نماز کرد، از اعماق وجود تشنگی های درون او پاسخ گفته می شود. این بحث بسیار مهمی است.

اینجاست که بحث نماز، زیربنایی ترین بحث انسان شناسی در اسلام، جلوه پیدا می کند. نماز یک معجون است. خدای متعال در میان این دستوراتی که داده است، معجونی درست کرده است که برای تمام دردهای انسانی شفابخش است. آن معجون نامش"نماز" است.

نماز کلید شخصیت انسان

"و أعلم انَّ کُلَّ عَمَلِک"؛ فرمانده ی کل قوای من، بدان هر کاری که می کنی تابع نوع اقامه ی نماز توست!(4) اگر در اقامه نماز "یقیمون الصلاه" بودی در اداره امور کشوری هم