منبر و محراب صفحه 108

ص:117

1- انبیاء:30.
2- فرازی از دعای کمیل.
3- بقره:115.
4- وَ اعْلَمْ أَنَّ کُلَّ شَیْ ءٍ مِنْ عَمَلِکَ تَبَعٌ لِصَلَاتِک؛ و بدان که تمام کردار خوبت در گرو نماز است. (نهج البلاغه، مرحوم دشتی، ص365) نکته: این نامه در سال 37 هجری به فرماندار مصر،محمدبن ابی بکر هنگامی که به مصر فرستاده شد نوشته شده است.

اقامه حدود می کنی. اگر از نماز دزدیدی از بیت المال هم خواهی دزدید. اگر از نماز دزدیدی از وقت عزیزت خواهی دزدید، اگر از حدود نماز که بیش از 12 هزار حد برای نماز موجود است کم کردی به مابقی امور هم ضربه خواهی زد.

در حقیقت امیرالمؤمنین علیه السلام در این جمله زیبا می فرمایند: "کلید شخصیت انسان مسلمان نماز است" (کلید شخصیت یعنی عاملی که به وسیله آن می توانید تمام ویژگی های یک انسان را تفسیر و توجیه کنید). بگوید چون نمازش اینگونه است، اینگونه است. اگر در نماز حضور وجود داشته باشد در غیر نماز هم در محضر خداست. اگر در نماز مؤدب است در غیر نماز هم مؤدب است. پس بدان کلید شخصیت تو از نماز تو تبعیت می کند. حال اگر نماز را اقامه ی حقیقی کردید، دیگر برای انسان های مثل خود نمی گوید:

رَوحه روحی و روحی رَوحه              مَن رآی روحَین عاشا فی بَدن؟(1)

گاهی چنان دو دوست، عاشق یکدیگر می شوند که نمی توانند لحظه ای تحمل جدایی یکدیگر را داشته باشند. آن وقت است که در وصف هم می گویند: روحَهُ روحی و روحی روحَهُ، مَن رآی؛ آیا تا به حال دیده اید، مَن رآی روحَین عاشا فی بدن؛ دو روح در یک انسان زندگی کند؟ این را نمی شود در مورد انسان معمولی گفت؛ چون انسان معمولی محتاج است و با قرار گرفتن در جاذبه ی محتاج، شما اسیر نیازهای او خواهید شد و شما را در محدوده شخصیتی خودش نگاه می دارد.

برادران و خواهران گرانقدر! اگر می خواهید ببینید به چه میزان شخصیت شما بالا آمده و رشد پیدا کرده است، ببینید محبوب شما کیست؟ محبوب شناسی بهترین راهِ خویشتن شناسی است. اگر کسی بخواهد خویشتن را بشناسد، باید ببیند چه چیزی برای او محبوب است؟ در روایت دارد: "حُبُّ الشّی ء یُعمی و یُصِم "(2)؛ دوست داشتن هر موجودی انسان را او را کور می کند؛ چون اشیا محدود هستند و کسی که در جاذبه ی شیء محدود قرار گرفته باشد، در حقیقت آن شیء، روح او را جهت می دهد. به همین دلیل در روایت