منبر و محراب صفحه 120

ص:129

راه مستحکم کردن نماز

قرآن می فرماید: "فَأَقِمْ وَجْهَکَ لِلدِّینِ حَنیفا"(1). أقم از قَوِمَ است. یعنی قوام، استواری، محکم شدن و استحکام شخصیت. پس أقوم و أقم به معنای مستحکم کردن شخصیت به واسطه تبعیت دین است؛ "فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتی فَطَرَ النَّاسَ عَلَیْها" آخر آیه بعد "لا تَبْدیلَ لِخَلْقِ اللَّهِ" می فرماید: "ذلِکَ الدّینُ الْقَیِّمُ": این دینی است که شخصیت شما را به سبب تبعیت از مجموعه ی دین، استوار می کند؛ به شما استحکام روحی می بخشد.

أقم در "أقم الصلاۀ" نیز یعنی أقوم؛ یعنی استوار کن نماز را. اگر شما نماز را استوار کردید نماز وجود شما را استوار می کند.

سؤال: راه استوار کردن و مستحکم کردن نماز چیست؟ راه، تبعیت از مجموعه ی دین در مجموعه ی زندگی است. اگر از صبح تا به ظهر دین بر زندگی و کسب و کار و درس و مطالعه ی شما حاکم شد در نماز هم همان خدایی که بین صلاتین، حضور داشته است در نماز حضور می یابد.

شاید یکی از مهم ترین عللی که ما در نماز نیستیم، این است که از اول صبح تا به ظهر در عالم دیگری سیر می کنیم؛ اگر در طول روز به یاد خدا _ که حقیقت نماز لذکری است _ بودیم در نماز هم این یاد استمرار پیدا می کند و موانع توجه به خدای متعال، از شخصیت آدمی بیرون خواهد رفت.

فلسفۀ افعال و اذکار نماز

"سُئِلَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ علیه السلام عَنْ مَعْنَی السُّجُود"(2): شخصی از امیرالمؤمنین علیه السلام سؤال کرد: آقا سجده یعنی چه؟ حضرت فرمودند: وقتی به سجده ی اول می روید یعنی شما از خاکید. وقتی سر از سجده ی اول بر می دارید یعنی از خاک آمده اید. در عالم دنیا چند لحظه ای