نماز در ادیان صفحه 218

ص:229

1- Cast.
2- Kshatria.
3- Vaiśya .
4- Śudra .

هیچ وجه حق نداشتند در محله های آن طبقات چهارگانه تردد کنند و هر گاه از باب ضرورت برای حمل زباله و مانند آن به اماکن آنها می رفتند، موظف بودند با صدای بلند حضور خود را اعلام کنند که مبادا نگاه افراد طبقات بالا به این گروه بیفتد. شگفت آنکه افراد طبقات پایین جامعه هند، این نظام را حقیقی می پندارند و در کل عمر خود، ظلم طبقات بالاتر را تحمل می کنند، به امید آنکه در زندگی بعدی در خانواده ای ثروتمند از طبقات بالاتر به دنیا بیایند!

ثنویت هستی شناختی

برخی از حکیمان هندو می گویند: همه خدایان بی شمار آن دین، مظاهر خدای واحد بزرگند و تمام موجودات، بخش هایی از کالبد عظیم الوهیت به شمار می روند. از دیدگاه آنان، این جهان و همه اجزای آن در حقیقت خیالی بیش نیست. این خیال را "مایا" یعنی "فریب و وهم" می نامند. البته همه عارفان هند چنین عقیده ای ندارند. "شانکاره" این دنیا و همه اجزای آن را خیال می دانست و مکتب او "غیر ثنوی" نام گرفت؛ یعنی میان دنیا و حقیقت هیچ دویی نیست و دنیایی در کار نیست و هر چه هست فقط حقیقتی است که در پس این جلوه وهمی دنیا قرار دارد. عارف بزرگ دیگری پس از شانکاره به نام "رامانوجا"، این