نماز در ادیان صفحه 221

ص:232

نظام جهان شناختی خود ضروری می انگارد. یوگا می کوشد تا ذهن یوگاکار را از وضعیتی نا آرام و مخلِّ درک حقیقت، به وضعیتی مناسب برای درک حقیقتِ نجات بخش متحول کرده و در آن وضعیت تثبیت کند.

بدیهی است که هر گونه ریاضت بدنی و فکری، آثار وضعی مربوط به خود را دارد که ارتباطی به مؤمن بودن و یا مشرک بودن فرد مرتاض ندارد. تفاوت کسی که ریاضت های شرعی (عبادات مستحبه و مانند آن) را متحمل می شود و به درجاتی از معنویت می رسد، با کسی که ریاضت های غیرشرعی و گاه ممزوج با گناه دارد، در این است که شخص مؤمن به دنبال کسب توحید برای زندگی جاودانه آخرت است، اما مرتاض هندی، بیش از این که به مقامات معنوی و توحید بیندیشد، به مهار انرژی های درونی جهت انجام کارهای محیرالعقول علاقه دارد.

عبادت در آیین هندو

عبادت هندویی (پوجا) بر سه نوع است: عبادت معبدی، عبادت خانگی و عبادت دسته جمعی.

1. عبادت معبدی

در معابد هندوان معمولاً بتِ یکی از خدایان یا اوتاره (یعنی