نماز در ادیان صفحه 243

ص:254

آیین بودای مهایانه

"مهایانه" که در لغت به معنای "چرخ بزرگ" است، حدود قرن اول میلادی ماهیتی متمایز از هینه یانه پیدا کرد. مهایانه نه تنها معتقد بود که شخص رهرو راه بودایی می تواند به روشن شدگی برسد، بلکه همه موجودات قابلیت رهایی و رسیدن به نیروانه را دارند. هینه یانه و مهایانه، هر دو ریشه در آموزه های شاکیه مونی بودای تاریخی داشتند، اما هینه یانه _ همان طور که گفته شد _ در جست وجوی نیروانه و رهایی فردی است، ولی پیروان مهایانه در جست وجوی رسیدن به روشن شدگی جهت سودرسانی به دیگر موجوداتند. این ویژگی مهایانه در آرمان بوداسفی تجلی یافته است که ویژگی بارز آن، صفت دلسوزی (کرونه(1)) است. در مکتب مهایانه، واژه "بوداسف" به موجوداتی اشاره دارد که از راه پایان دادن به آز، کینه و فریب به رستگاری رسیده اند، اما به خاطر همدردی و دلسوزی شدیدی که به رهایی نیافتگان دارند، فقط نیروانه پویا را می پذیرند که حالتی از رهایی است و آنان را توانایی می بخشد که کارشان را در راه نیکی جهان دنبال کنند و تا هنگامی که همه موجودات از رنج آزاد نشده اند، آنان به نیروانه