نماز در ادیان صفحه 245

ص:256

1- Parinirvana.
2- شومان، هانس وولفگانگ، طرح تعالیم آیین بودا ، ترجمه: ع. پاشایی، ص 122 .
3- Sthavira.
4- Mhāsangika.
5- Sarvāstivāda.
6- Shūnyata.
7- Trikāya.

بوداسف ها چشم بدوزد. در چنین رهیافتی به آین بودا، نیروانه فقط به معنای رهایی از زندان سنساره نیست، بلکه فراتر از آن، نیروانه به معنای رهایی شخص از سرشت شخصی خود و اتحاد آن با "مطلق" است. بدین ترتیب، سرشت بودا یا اصل بودایی موجودات، که در سرشت همه موجودات وجود دارد، مهم تر از خود شاکیه مونی، بودای تاریخی است.

بوداسف در مهایانه، معادل ارهت در هینه یانه، الگوی انسان کامل یا انسان نزدیک به کمال است و منظور از "روشن شدگی" که هدف آیین بودای مهایانه است در واقع، اصطلاح سنسکریتی "بودهی"(1) است که در لغت به معنای "بیدارشده" است. روشن شدگی، مقامی معنوی است که از پرجنیا (معرفت) و کرونا (دلسوزی) حاصل می شود. در این حالت که بالاترین حالت سمادی (یکدلی در اثر توقف وهمیات) است، جان سالک به بیداری و تنویر می رسد.(2) روشن شدگی، رهرو را به تحقق این زمانیِ تُهیت آگاه می کند؛ یعنی اینکه خودِ درون او و حتی همه جهان تهی است. این حقیقت به تنهایی او را قادر می سازد تا سرشت حقیقی اشیا را درک کند. تهیتی که در اینجا تجربه