نماز در ادیان صفحه 246

ص:257

می شود، تهیتِ نیست انگارانه و پوچ گرا نیست، بلکه معرفتی غیر قابل درک با تفکر معمولی و خارج از حیطه حس و فراسوی بود و نبود است.

آیین بودای وَجرَه یانه

هم چنان که اشاره شد، وجره یانه زیرمجموعه مهایانه شمرده می شود، اما به دلیل اهمیتی که امروزه پیدا کرده است، در عنوانی جداگانه به آن می پردازند. به موازات گسترش نهضتی موسوم به "تنتره" در آیین هندو، مکتبی بودایی در تبت به وجود آمد که گرچه اندیشه های بنیادین مهایانه را پذیرفته بود، اما به سحر و جادوگری و شمنیسم بومی تبت مایل بود و به نام "وَجره یانه"(1) معروف شد. وجره یانه، شکلی ویژه از آموزه های بودایی است که تا اواسط قرن بیستم، دین غالب مردم تبت و برخی نواحی مجاور آن را تشکیل می داد و از آن به بعد، به برخی نواحی دوردست نیز گسترش پیدا کرد. معنای مشهور وجره یانه، "راه الماس" است؛ بدین معنا که این راه، همانند الماسی سخت، موانع نجات و رهایی را از پیش روی رهرو بودایی بر می دارد. آیین بودای تبت به دنبال رهایی از چرخه سنساره یا تناسخ از دو راه "مناسک" و "انجام مراقبه" است و