نماز در ادیان صفحه 259

ص:270

دیگران را بدان برانگیزید. از این رو، برخی فرقه ها مانند تن دائی، شینگون و ذن به دیانه روزانه علاقه دارند و بقیه فرقه ها بر قرابت روزانه سوتره نیلوفر می پردازند.

آن چیزی را که در دیانه (یعنی مدی تیشن) به آن فکر می کنند، "موضوع دیانه" می نامند. موضوعات دیانه در فرقه تن دائی فراوان است و بیش تر هم عقلی و وابسته به آیین است؛ مثل دیانه حقیقت سه گانه تهیت، نپایندگی، راه میانه و همدردی. دیانه در شینگون جنبه های بسیاری دارد که بیشتر به تعلیم خاص فهم یا باطنی تعلق دارد؛ از این رو، شاگرد باید آن را از آموزگار فرا گیرد نه از کتاب؛ البته جوهر آنها را باید در نیوگاگانیو کان یافت: "بودا به درون من می آید و من به درون بودا می روم" یا "من با بودا یگانه ام".

دیانه ای به نام "گاچیرین-کان"، یا دیانه "ماه" وجود دارد که در آن، در حدود یک متر دورتر از دیانه گر (یعنی آنکه به دیانه می نشیند)، تصویری از ماه تمام می گذارند. او روبه روی آن نشسته، آن را گوی بلورین یا آینه می پندارد و می اندیشد که دلش به ماه می ماند، که شوق "بودا شدن" دارد. او در خیالش آن را بزرگ تر و بزرگ تر می سازد تا همه جهان را فرا گیرد؛ دل (اینجا) با جهان یکی می شود. وقتی که چنین حالتی به دست آمد، دیانه گر به این می پردازد که ماه را آهسته آهسته کوچک