نماز در ادیان صفحه 260

ص:271

کند، تا به اندازه اولیه اش درآید؛ آن وقت تمامی جهان در دل اوست. دیانه "آجی کان" به همان ترتیب با تصوری از حرف "اَ" ی سنسکریت انجام می گیرد. این دیانه به دیانه ماه می ماند، اما از آن پیچیده تر است.

در دیانه مکتب شینگون، موضوع دیانه متفاوت است. در این مکتب به دیانه گر می آموزند که در پنج سوگند تفکر کنند. اینک آن پنج سوگند:

1. سوگند یاد می کنم که همه موجودات را رستگار کنم.

2. سوگند یاد می کنم که فراشناخت و مهر را به هم نزدیک گردانم.

3. سوگند یاد می کنم که همه درمه ها را بیاموزم.

4. سوگند یاد می کنم که خدمتگزار بودایان باشم.

5. سوگند یاد می کنم که به برترین روشن شدگی برسم و در این سوگند ها تفکر کنم.

دیانه های شینگون به راستی مهایانی است، زیرا در مهایانه به هم دردی و آرزوی یاری دادن به دیگران بسیار تأکید می شود. شینگون تمرینات تنفس، منتره ها و مودره ها را نیز به کار می گیرد. تصور تن (مودره)، گفتار (منتره) و دل (دیانه)، اصل اساسی نظری و عملی مکتب شینگون است.

در ذن بسیار بر دیانه تأکید می شود، اما دیانه ذن از شکل های واقعی شینگون یا موضوعات عقلی تن دائی بسیار متفاوت است.