نماز در فرق صفحه 141

ص:150

1- . مسند احمد حنبل ، ج6، ص301؛ متقی هندی، کنز العمال ، ج7، ص465، کتاب الصلاه، السجود و ما یتعلق به؛ ناصرالدین البانی، تمام المنه ، ص313.
2- . سنن بیهقی ، ج2، ص105، باب الکشف عن الجبهه فی السجود.
3- . همان.

موقع سجده، بر زمین یا اجزا و مصادیق غیر خوراکی و پوشاکی آن، سجده می کردند.

جابر بن عبد الله انصاری می­گوید: با پیامبر نماز می­خواندیم، مشتی سنگریزه بر گرفتم و در دست نگه داشتم تا خنک شود و هنگام سجده بر آنها پیشانی گذاشتم و این به دلیل شدّت گرما بود.(1) بعد راوی می­افزاید: اگر سجده بر لباسی که بر تن داشت جایز بود، از برداشتن سنگریزه ها و نگهداری آن آسان­تر بود.

ابوامیّه نقل می کند: به من خبر رسیده است که ابوبکر صدیق بر زمین سجده می نمود یا نماز می خواند، در حالی که پیشانی اش را به سوی زمین می کشید تا روی آن سجده کند.(2) عمر بن خطاب هم دستور داد کف مسجد النبی صلی الله علیه و آله را با ریگ فرش کنند تا نمازگزاران بر آن سجده کنند.(3) حتی نقل شده که بعض تابعین به پیروی از اصحاب، هنگام مسافرت با خود گِل خشکیدهای حمل میکردند تا موقع نماز بر آن سجده کنند. ابن سعد (م 209) در کتاب خود می­نویسد: "کان مسروق إذا خرج یخرج بلبنهٍ یسجد علیها فی السفینه"؛ مسروق بن أجدع هنگام مسافرت