نماز در فرق صفحه 82

ص:91

1- . کنزالعمال ، ج8، ص342، ح23174 .
2- . میزان الاعتدال ، ج1، ص139؛ لسان المیزان ، ج1، ص268؛ الأذان بحیّ علی خیر العمل ، ص 26، 27و 29.
3- . بیهقی، السنن الکبری ، ج1، ص424؛ المصنف ، ج1، ص460.
4- . همان، ج2، ص425.
5- . مسند احمد ، ج3، ص408.

الروض النضیر(1) می نویسد: صحیح آن است که اذان با "حَیَّ عَلی خیر العمل" تشریع شده است. گذشته از این، همگان اتفاق نظر دارند بر اینکه در روز خندق، این جمله جزو اذان بوده است.(2)

بنابراین، از دیدگاه منابع اهل سنت، این جمله در اذان اصلی منقول از پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله وجود داشته است؛ اگرچه برخی ادعای نسخ این جمله و جایگزینی"الصلاه خیر من النوم" را کرده­اند،(3) تاریخ گواه آن است که خلیفه دوم عامل حذف این جمله بوده است.

هنگامی که عمر زمام خلافت را به دست گرفت، گفت: "دَعوا حیَّ عَلی خیرِ العَمل لِئلا یشتغل الناس عن الجهاد فکان أوّل من ترکها"؛ گفتن حیّ علی خیر العمل را ترک کنید تا مردم به بهانه اینکه نماز بهترین عمل است، جهاد را ترک نکنند.(4)

ناگفته روشن است که این تعلیل نادرست است؛ زیرا ضرورت