- اهدا 1
- دیباچه 1
- طرح مسأله 6
- تعریف فقه مقارن 8
- در لغت 8
- در اصطلاح 9
- اشاره 11
- مذهب فقهی حنفی 11
- آشنایی با مذاهب موجود اهل سنت 11
- مذهب فقهی مالکی 12
- مذهب فقهی شافعی 12
- مذهب فقهی حنبلی 13
- فرض 14
- اشاره 14
- آشنایی با برخی اصطلاحات 14
- واجب 15
- فصل اول: وضو 20
- اشاره 20
- منشأ اختلاف 21
- بنیان گذار اختلاف در وضو 24
- موارد اختلافی در وضو 27
- اشاره 27
- الف) شستن صورت 27
- دلایل اهل سنت 29
- ب) شستن دست ها 29
- ج) مسح سر 33
- د) مسح یا غسل پاها 35
- نگاهی به قرائت به جر 38
- نگاهی به نواقض وضو 41
- اشاره 41
- 2. مذی و ودی 42
- 1. بول و غائط و... 42
- 5. مسّ عورت 44
- 4. زوال عقل 44
- 6. تماس بدنی 45
- سه نکته پایانی 46
- یک- نیت وضو 46
- دو- ترتیب 47
- سه- موالات 48
- 1. قبله 49
- حکم قبله 51
- 2. لباس نمازگزار 53
- 3. مکان نمازگزار 55
- شرایط لباس نمازگزار 55
- عبور از مقابل نمازگزار 57
- دو روایت متفاوت 60
- جایگاه اذان و اقامه 62
- بررسی موارد اختلافی 63
- تشریع اذان 64
- معنای لغوی و شرعی اذان 64
- مسأله اول: کیفیت تشریع اذان 64
- بررسی جزئیات اذان و اقامه 72
- موارد اختلافی 73
- موارد اتفاقی 73
- اشاره 74
- مسأله دوم: تثویب در اذان صبح 74
- دیدگاه اهل سنت 76
- دیدگاه شیعه 76
- نقد و بررسی 77
- اشاره 80
- مسأله سوم: حیّ علی خیر العمل 80
- نقد و بررسی 81
- اشاره 85
- مسأله چهارم: شهادت ثالثه 85
- برخی از ادله شیعه 86
- نتیجه گیری 89
- اشاره 91
- نقد و بررسی جمع بین صلاتین 91
- منشأ اختلاف 92
- دو نکته 93
- روایات اهل سنت 94
- بررسی روایات 94
- نقدی کوتاه بر توجیهات اهل سنت 98
- واکاوی علت اصلی 101
- مقدمه 106
- حنفیه 107
- حنبلیه 107
- مالکیه 108
- شافعیه 108
- اشاره 109
- بررسی برخی موارد اختلافی 109
- 1. حکم بسمله 109
- جزئیت بسمله در فاتحه الکتاب 110
- بیان دیدگاه ها 112
- نقد و بررسی دلایل اهل سنت 113
- دو نکته 115
- 2. تکفیر یا تکتّف (دست بسته نماز خواندن) 116
- نگاهی به تکتف 116
- تاریخچه قبض 118
- بررسی ادله 120
- روایات اهل سنت 120
- روایات شیعه 121
- نتیجه گیری 122
- 3. تأمین(آمین گفتن پس از حمد) 123
- اشاره 123
- بیان دیدگاهها 123
- نقد و بررسی دلایل اهل سنت 124
- 4. قرائت سوره بعد از فاتحه 131
- 5. قنوت 132
- قنوت از نظر اهل سنت 132
- اشاره 132
- اشاره 135
- 6. سجده (ما یصحّ السجود علیه) 135
- گذری بر سیره پیامبر 137
- نتیجه گیری 142
- تربت کربلا 143
- الف) تشهد 145
- اشاره 145
- 7. صلوات و سلام پیامبر بر خودشان؟! 145
- ذکر تشهد 146
- ب) صلوات 147
- ج) سلام 151
- منابع اختصاصی فقه اهل سنت 156
- یک: منابع اجتهاد مذاهب 156
- منابع مشترک 156
- اشاره 156
- مذهب حنفی 158
- مذهب مالکی 158
- مذهب حنبلی 159
- مذهب شافعی 159
- سه: کتاب شناسی فقه مقارن 160
- الف) کتاب های شیعه در فقه مقارن 160
- اشاره 160
- ب) کتاب های اهل سنت در فقه مقارن 161
- ج) کتاب های فارسی 163
ص:93
1- . سنن بیهقی ، ج 1، ص 425؛ هیثمی، مجمع الزوائد ، ج1، ص330.
2- . شرح تجرید قوشجی ، ص374.
پشت پرده سیاسی ماجرا
از آنجا که پی جویی دلیل و فلسفه حذف این جمله از اذان، چندان با فضای این نوشتار هماهنگ به نظر نمیرسد، به ذکر روایتی از امام کاظم علیه السلام بسنده میکنیم. وقتی ابن ابی عمیر از آن حضرت پرسید: به چه علت "حی علی خیر العمل" از اذان حذف شد؟ فرمود: علت ظاهری آن را میخواهی بدانی یا علت واقعی و باطنیاش را؟ عرض کرد: هر دو را. امام فرمود: علت ظاهریاش آن است که مردم با تمسک به آن، از جهاد سر باز نزنند و نگویند بهترین عمل نماز است و جهاد نروند؛ ولی علت حقیقی آن است که چون بهترین عمل "ولایت" است، کسی که این عبارت را از اذان حذف کرده، خواسته مردم به سوی آن کشیده نشوند.(1)
به همین دلیل، جهتگیریهای سیاسی در حذف و اضافه این جمله، همواره بروز داشته است. همان گونه که برهان الدین حلبی در سیره خود می نویسد: عبداللّه ابن عمر و علی بن الحسین علیه السلام در اذان پس از"حَیّ علی الفلاح" جمله "حیّ علی خیر العمل" را می گفتند(2) یا در انتفاضه حسنی ها، آن گاه که صاحب فخ(3) بر