سیمای متهجدین صفحه 114

الاحوال است».

آیه الله حاج سید عزالدین حسینی (دام ظله العالی) مرقوم داشته اند که «مرحوم مبرور آقا شیخ عبدالحمید مؤمن دوست قرّه تپه ای یکی از فضلای حوزه زنجان بود و ظاهراً در سن هشتاد سالگی درگذشت. وی برای خود اینجانب نقل کرد که در فتنه عظیم زاده ما عدّه ای از طلاّب بر حسب نوبت شبها در پشت بام منزل آن بزرگوار به محافظت از منزل مسکونی و خود ایشان کشیک می دادیم. آن مرحوم می گفت: شبهایی که نوبت کشیک با من بود و می توانستم از پشت بام به وضع شبانه مرحوم آخوند اطلاع یابم، می دیدم که ایشان شبها (پس از انجام فریضه و دیگر امور ضروری) اغلب تا نزدیکیهای سحر قدم می زدند و مشغول اوراد و اذکار بودند. آنگاه بدون آن که بستری پهن کنند، به حالت تکیه به رختخواب اندکی استراحت می کردند و سپس برای انجام نماز شب بیدار شده و پس از تجدید وضو به تهجّد و نماز صبح مشغول می گشتند و بعد از آن نیز دیگر خواب و استراحتی در کار نبود و به همان مقدار که گفتیم اکتفا می کردند».

غرض آن که شب زنده داری و ذکر و عبادت شبانه آن مرحوم تا اواخر عمر شریفش ادامه داشته است. آری:

شب مردان خدا، روز جهان افروز است روشنان را به حقیقت شب ظلمانی نیست

حاجی میرزا ابوتراب ضیایی، فرزند مرحوم نایب الصدر نوشته اند: «بیوک مرّصعی _ از بنی اعمام پدرم _ مردی آگاه و بذله گو بود که خمیره ذاتی، وی را دانشمند فطری کرده بود. وی که از معتقدان به آخوند بوده و مدّتی را در کشیک شبانه منزل آن مرحوم به روزگار مشروطه به عنوان پاسدار بیت بیدار مانده بود نقل می کرد. آخوند نماز عشاء را که می خواند، در شبهای بسیار سرد زنجان، همان پوستین کهنه ای را که جوانی آن را کسی سراغ نداشت، می پوشید و در ایوان مزبور به دیوار تکیه می داد و تا دمیدن فجر به ذکر و نماز می پرداخت. سپیده هم که می دمید به نماز صبح مشغول می شد. مرحوم بیوک، همچنین می گفت که (البته هیچگاه ما ندیدیم که تشک و کافی داشته باشد، همان کرک کهنه، لحاف و تشک و متکایش بود!».

آقای دکتر سید نورالدین مجتهدی گفتند: «رقیّه خانم (همسر آقاصدر، از بستگان و کارگزاران آخوند ملاقربانعلی) نقل می کرد که آخوند شبها را در حیاط خانه قدم می زد و ذکر می گفت و نزدیکیهای صبح بر پلّه جلوی اتاق، که روی آن سنگ سفیدی قرار داشت،