سیمای متهجدین صفحه 49

استغفار، روز و روز ایشان از بیم گناه، شب بوده است. پس خداوند بزرگ، بهشت را جای بازگشت و ثواب کردار آنان گردانیده است. و به بهشت و اهل بهشت در سلطنت جاوید و نعمت پایدار سزاوارترند.»(1)

5 - سوره الذاریات آیات 17 و 18

«کانوا قلیلاً من اللّیل مایهجعون، و بالأسحارهم یستغفرون» یعنی: و از شب اندکی را می خوابیدند در حالی که سحرگاهان از درگاه خدا طلب آمرزش و مغفرت می کنند.

در تفسیر نمونه چنین آمده است: «یهجعون» از ماده «هجوع» به معنی خواب شبانه است. بعضی گفته اند منظور این است که آنها اکثر شب را بیدار بودند و کمی از شب را می خوابیدند و به اصطلاح همواره شب زنده داربودند. ولی از آنجا که این حکم به صورت یک دستور عمومی برای پرهیزکاران و محسنین بعید به نظر می رسد. این تفسیر مناسب نیست بلکه منظور این است که آنها کمتر اتفاق می افتاد تمام شب را بخوابند و به تعبیر دیگر «لیل» به صورت جنس و عموم در نظر گرفته شده. بنابر این همه شب بخشی را بیدار بودند و به عبادت و نماز شب می پرداختند و شبهایی را که تماماً در خواب باشند و عبادت شبانه از آنها به کلی فوت شود، کم بوده است. این تفسیر در حدیثی از امام صادق علیه السلام نیز نقل شده است.

«و بالاسحارهم یستغفرون» آنها پیوسته در سحرگاهان استغفار می کردند.

در آخر شب که چشم غافلان درخواب است و محیط از هر نظر آرام، قال و غوغای زندگی مادی فرو نشسته و عواملی که فکر انسان را به خود مشغول دارد خاموش است، برمی خیزند و به درگاه خدا می روند، در پیشگاه معبود به راز و نیاز می پردازند، نماز می خوانند و مخصوصاً از گناهان خود استغفار می کنند. بسیاری معتقدند که منظور از استغفار در اینجا همان نماز شب است، از این جهت که قنوت نماز وتر، مشتمل بر استغفار است.

و در بعضی از تفاسیر و روایات صحیحه آمده است که روزی ضرار که یکی از اصحاب شاه اولیاء بود به مجلس معاویه حاضر شد و معاویه می دانست که او یکی از خواص شاه مردان است. پس معاویه توجّه به او نمود. گفت: ای ضرار! از ابوالحسن