(ازدواج از دیدگاه قرآن و سنت (جلد 2 صفحه 85

عشــق فهـــم را تيــزتــر مي‌كنــد امــا تــوجــه را يك جهت و متوحّد مي‌سازد و لهــذا در متن گفتــه شد كه خــاصيت عشق تـوحّد است و در اثر همين توحّد و تمركز است كه عيب پيدا مي‌شود و از توجه به امور ديگر مي‌كاهد .

ازدواج (171)

بالاتر از آن ، نه تنها عشق عيب را مي‌پوشاند بلكه عيب را حُسن جلوه مي‌دهد ، زيرا يكي از آثار عشق اين است كه هر جا پرتو افكند آنجا را زيبا مي‌كند ، يك ذره حُسن را خورشيد ، بلكه سياهي را سفيدي و ظلمت را نور جلوه مي‌دهد و به قول وحشــي :

اگر در كاسه چشمم نشيني به جز از خوبي ليلي نبيني

و ظاهرا به اين علت است كه عشق مثل علم نيست كه صددرصد تابع معلوم باشد. عشق جنبه داخلي و نفساني‌اش بيش از جنبه خارجي و عيني مي‌باشد ، يعني ميزان عشق تابع ميزان حُسن نيست بلكه بيشترتابع ميزان‌استعداد و مايه عاشق است . در حقيقت عاشق داراي مايه و ماده و آتش زير خاكستري است كه دنبال بهانه و موضوع مي‌گردد ، همين‌كه به موضوعي احيانا برخورد كرد و توافقي دست داد ـ كه هنوز رمز اين توافق به دست نيامده و لهذا گفته مي‌شود

(172) ازدواج

عشق بي‌دليل است ـ قوه داخلي تجلّي مي‌كند و به اندازه توانايي خودش حُسن مي‌سازد نه به آن اندازه كه در محبوب وجود دارد . لذا در متن مي‌خوانيم كه عاشق عيب معشوق را هنر مي‌بيند و خارش را گل و ياسمن .(1)

فرق عشق با شهوت

مسأله عشق با مسأله شهوت متفاوت است و فرق آن دو اينجاست كه كسي عاشق ديگري است و مسأله ، مسأله شهوت است ، هدف تصاحب و از وصال او بهره‌مند شدن‌است ، ولي در «عشق» اصلاً مسأله وصال و تصاحب مطرح نيست ، مســـــألــه فنـــــاي عــاشــق در معشــوق مطــرح اســت .

مولوي با بيان لطيف خويش، ميان شهوت و مودّت تفكيك مي‌كند ، آن را