- بخش اوّل: سیمای نماز جمعه 4
- اشاره 4
- اشاره 5
- جمعه در لغت 5
- فصل اوّل: نماز جمعه در تاریخ اسلام 5
- وجه نامگذاری جمعه در روایات 6
- زمان وجوب نماز جمعه 7
- نخستین اقامه کننده ی جمعه در اسلام 8
- اولین نماز جمعه ای که پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله وسلم اقامه کردند 9
- اقامه ی نماز جمعه از سوی معصومان علیهم السلام 10
- اقامه ی نماز جمعه از سوی خلفا 12
- موضع امامان در باره ی اقامه نماز جمعه توسط خلفا 14
- اشاره 14
- 1 _ خودداری ائمه علیهم السلام از اقامه ی نماز جمعه به جهت تقیه 15
- 2 _ ترک نمازهای جمعه ی خلفا توسط اصحاب ائمه علیهم السلام 16
- 3 _ اجازه ی ائمه علیهم السلام به اصحاب خود در اقامه نماز جمعه توسط خودشان 17
- نماز جمعه در قرآن مجید 18
- فصل دوم: نماز جمعه در قاموس قرآن و عترت 18
- اشاره 18
- 3 _ نماز جمعه و حرمت آتش 24
- 2 _ نماز جمعه و تضمین بهشت 24
- 1 _ نماز جمعه و حج 24
- نماز جمعه در کلام معصومان علیهم السلام 24
- 6 _ ثبت نام نمازگزاران جمعه در دفتر فرشتگان 25
- 5 _ نماز جمعه در سفر معراج 25
- 4 _ امام مهدی عج الله تعالی فرجه الشریف برپا کننده ی نماز جمعه 25
- 7 _ نتیجه ی ترک پیاپی نماز جمعه 25
- 11 _ کارگران و نماز جمعه 26
- 10 _ ارزش رهسپاران به سوی نماز جمعه 26
- 9 _ تشویق برای جمعه 26
- 8 _ کارکرد شیاطین در روز جمعه 26
- 12 _ زندانیان و نماز جمعه 27
- 15 _ عظمت نماز جمعه 27
- 14 _ آمادگی برای نماز جمعه 27
- 13 _ عدل و تقوا از شرایط امام جمعه 27
- نماز جمعه در زمان غیبت 28
- فصل سوم: نماز جمعه در فقه شیعه 28
- اشاره 28
- فتاوای مذاهب چهارگانه ی اهل سنت در وجوب نماز جمعه 30
- شرط اول: وقت 31
- شرایط نماز جمعه 31
- اشاره 31
- شرط دوم: جماعت 32
- شرط سوم: تعداد شرکت کنندگان 33
- شرط چهارم: خطبه 34
- اشاره 34
- مسأله 1: ارکان و اجزای خطبه ها 35
- مسأله 3: نشستن خطیب بین دو خطبه 35
- مسأله 2: قیام خطیب در دو خطبه 35
- شرط پنجم: مقارن نبودن با نماز جمعه ی دیگر 36
- مسأله 4: اعتماد خطیب بر قوس یا شمشیر در خطبه 36
- شرایط نمازگزاران 36
- وظایف نمازگزاران 37
- شرایط امام جمعه 38
- آداب نماز جمعه 39
- 1 _ آثار سیاسی نماز جمعه 41
- اشاره 41
- فصل چهارم: آثار برپایی نماز جمعه 41
- 11 _ نماز جمعه نشان گر قدرت اسلام است 41
- 12 _ پیوند دهنده جناح ها: 42
- 13 _ یکپارچگی نیروهای اسلام 42
- 22 _ نماز جمعه اوج خشوع و بندگی 43
- 14 _ مرکزیت بسیج مردم 43
- 21 _ نماز جمعه، معامله ای پرسود 43
- 2 _ آثار معنوی نماز جمعه 43
- 23 _ نماز جمعه، درمان بیماری های روانی 44
- 31 _ ایجاد اتحاد و همدلی 45
- 3 _ آثار اجتماعی نماز جمعه 45
- 32 _ محلی برای حل مشکلات 46
- 33 _ آموزش مستقیم و عمومی 46
- اشاره 47
- اشاره 47
- فصل پنجم: راه های تقویت نماز جمعه 47
- 1 _ نقش آفرینی خطیب جمعه 47
- 11 _ داشتن اطلاعات کافی 47
- 12 _ به روز بودن خطبه ها 48
- 13 _ ایجاد ارتباط مستحکم با مردم 48
- 14 _ وارد نشدن در صف بندی جناح ها 49
- 16 _ به کارگیری فنون خطابه 49
- 15 _ ساده زیستی 49
- 2 _ استفاده از فضا و امکانات مناسب 50
- 3 _ حضور کارگزاران نظام در صفوف نمازگزاران 50
- 5 _ نظرخواهی از مردم 51
- 4 _ تبلیغات صحیح 51
- 1 _ دوره ی صفویه 52
- فصل ششم: نماز جمعه در تاریخ ایران 52
- اشاره 52
- 6 _ داشتن تشکیلات اداری منسجم 52
- 2 _ دوره ی قاجار 53
- 3 _ دوره ی پهلوی 54
- 4 _ دوره ی انقلاب اسلامی 54
- 1 _ قاره ی آمریکا 56
- فصل هفتم: نماز جمعه در جهان امروز 56
- 12 _ برزیل 56
- اشاره 56
- 11 _ آرژانتین 56
- 2 _ قاره اروپا 57
- 21 _ ایرلند _ دوبلین: 57
- 22 _ هلسینکی _ نروژ: 57
- 23 _ بلژیک _ بروکسل 58
- 24 _ سوئد 58
- 25 _ ایتالیا _ میلان 59
- 26 _ آلمان _ مونیخ 59
- 3 _ قاره افریقا 60
- 31 _ کنگو _ برازاویل 60
- 32 _ الجزایر 60
- 33 _ سودان 61
- 34 _ کنیا 61
- 42 _ پیشاور پاکستان 62
- 41 _ ژاپن _ توکیو 62
- 4 _ قاره آسیا 62
- 43 _ سریلانکا 63
- 46 _ فیلیپین _ مانیل 64
- 45 _ قطر 64
- 44 _ حیدرآباد هندوستان 64
- 47 _ عمان 65
- نتیجه گیری و پیشنهاد: 66
- اشاره 67
- الف: امام راحل رحمه الله 67
- 1 _ امامان جمعه و تقویت نظام 67
- 3 _ سیاسی بودن نماز جمعه 67
- 2 _ نماز جمعه؛ عنایت حق تعالی به جمهوری اسلامی 67
- فصل هشتم: نماز جمعه در کلام بزرگان نظام 67
- 6 _ ائمه جمعه و تهذیب نفس 68
- 5 _ ائمه جمعه و ارتباط با مردم 68
- 4 _ ترویج سنّت سیاسی _ الهی 68
- ج: مرحوم آیت اللّه طالقانی 69
- ب: مقام معظم رهبری 69
- 1 _ نماز جمعه؛ وصف توحید 69
- نماز جمعه، محور وحدت 70
- 2 _ نماز جمعه؛ عامل آگاهی به مردم 70
- د: حجه الاسلام و المسلمین هاشمی رفسنجانی 70
- و: حجه الاسلام و المسلمین کروبی رییس مجلس 71
- نماز جمعه و معرفی متفکرین برجسته 71
- ه: حجه الاسلام و المسلمین خاتمی رییس جمهور 71
- بخش دوم: برگزیده ی ادب فارسی 72
- اشاره 72
- * متون ادبی 73
- حضور سبز 73
- میعاد دین و سیاست 74
- آوای وحدت 76
- * اشعار 77
- نماز جمعه؛ بیدارگر مرغ جان 77
- بانگ نماز جمعه 78
- نماز جمعه؛ کانون نور 79
- نماز جمعه؛ درمان گر دل و جان 80
- در پای خطبه ی آیت اللّه خامنه ای 82
- بخش سوم: همراه با برنامه سازان 85
- اشاره 85
- توصیه های کلی 86
- پیشنهادهای برنامه ای 87
- پرسش های مسابقه ای 88
- پرسش های مصاحبه ای 89
- پرسش های کارشناسی 90
- معرفی کارشناسان 90
- واپسین کلام 91
- منابع 93
ص:37
کمتر نباشد که یکی از آنها خود امام می باشند. بنابراین، غیر از امام اگر چهار نفر مرد هم که نماز جمعه برای آنها وجوب تخییری دارد (اگر وجوب تعیینی نداشته باشد) برای نماز جمعه حاضر شوند، انعقاد آن جایز و مشروع می شود.
شرط چهارم: خطبه
اشاره
علمای اسلامی اتفاق دارند بر این که دو خطبه از شرایط نماز جمعه است، به جز مالک که یک خطبه را کافی دانسته، و احمد بن حنبل نیز در یک روایت، یک خطبه ی تمام را کافی دانسته است(1). امام صادق علیه السلام می فرماید:
لاجمعه الا بخطبه و انّما جعلت رکعتین لمکان الخطبتین(2)
نماز جمعه تنها با خواندن خطبه انعقاد می یابد و علت دو رکعت بودن نماز جمعه نیز به جهت وجود دو خطبه ی آن است.
امام راحل رحمه الله: واجب است دو خطبه را قبل از نماز جمعه بخواند و اگر اول نماز جمعه را بجا آورد باطل است. و در صورتی که وقت باقی است باید پس از ایراد خطبه ها مجددا نماز جمعه را بخواند، ولی اگر نسبت به حکم مسأله جاهل بوده یا اشتباه کرده، اعاده ی خطبه ها لازم نیست، بلکه اعاده ی نماز هم لازم نیست.
مقام معظم رهبری: خواندن (خطبه) قبل از زوال به قسمی که پایان آن در وقت زوال باشد جایز است.(3)
1- المغنی، ج 2، ص 304؛ جواهر الکلام، ج 11، ص 207.
2- وسایل الشیعه، ج 5، ص 16.
3- اجوبه الاستفتائات، مسأله 639.