- بخش اوّل: سیمای نماز جمعه 4
- اشاره 4
- اشاره 5
- جمعه در لغت 5
- فصل اوّل: نماز جمعه در تاریخ اسلام 5
- وجه نامگذاری جمعه در روایات 6
- زمان وجوب نماز جمعه 7
- نخستین اقامه کننده ی جمعه در اسلام 8
- اولین نماز جمعه ای که پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله وسلم اقامه کردند 9
- اقامه ی نماز جمعه از سوی معصومان علیهم السلام 10
- اقامه ی نماز جمعه از سوی خلفا 12
- اشاره 14
- موضع امامان در باره ی اقامه نماز جمعه توسط خلفا 14
- 1 _ خودداری ائمه علیهم السلام از اقامه ی نماز جمعه به جهت تقیه 15
- 2 _ ترک نمازهای جمعه ی خلفا توسط اصحاب ائمه علیهم السلام 16
- 3 _ اجازه ی ائمه علیهم السلام به اصحاب خود در اقامه نماز جمعه توسط خودشان 17
- نماز جمعه در قرآن مجید 18
- اشاره 18
- فصل دوم: نماز جمعه در قاموس قرآن و عترت 18
- 2 _ نماز جمعه و تضمین بهشت 24
- نماز جمعه در کلام معصومان علیهم السلام 24
- 3 _ نماز جمعه و حرمت آتش 24
- 1 _ نماز جمعه و حج 24
- 5 _ نماز جمعه در سفر معراج 25
- 4 _ امام مهدی عج الله تعالی فرجه الشریف برپا کننده ی نماز جمعه 25
- 7 _ نتیجه ی ترک پیاپی نماز جمعه 25
- 6 _ ثبت نام نمازگزاران جمعه در دفتر فرشتگان 25
- 11 _ کارگران و نماز جمعه 26
- 10 _ ارزش رهسپاران به سوی نماز جمعه 26
- 9 _ تشویق برای جمعه 26
- 8 _ کارکرد شیاطین در روز جمعه 26
- 15 _ عظمت نماز جمعه 27
- 12 _ زندانیان و نماز جمعه 27
- 14 _ آمادگی برای نماز جمعه 27
- 13 _ عدل و تقوا از شرایط امام جمعه 27
- نماز جمعه در زمان غیبت 28
- اشاره 28
- فصل سوم: نماز جمعه در فقه شیعه 28
- فتاوای مذاهب چهارگانه ی اهل سنت در وجوب نماز جمعه 30
- اشاره 31
- شرط اول: وقت 31
- شرایط نماز جمعه 31
- شرط دوم: جماعت 32
- شرط سوم: تعداد شرکت کنندگان 33
- شرط چهارم: خطبه 34
- اشاره 34
- مسأله 1: ارکان و اجزای خطبه ها 35
- مسأله 3: نشستن خطیب بین دو خطبه 35
- مسأله 2: قیام خطیب در دو خطبه 35
- شرایط نمازگزاران 36
- مسأله 4: اعتماد خطیب بر قوس یا شمشیر در خطبه 36
- شرط پنجم: مقارن نبودن با نماز جمعه ی دیگر 36
- وظایف نمازگزاران 37
- شرایط امام جمعه 38
- آداب نماز جمعه 39
- 1 _ آثار سیاسی نماز جمعه 41
- اشاره 41
- فصل چهارم: آثار برپایی نماز جمعه 41
- 11 _ نماز جمعه نشان گر قدرت اسلام است 41
- 12 _ پیوند دهنده جناح ها: 42
- 13 _ یکپارچگی نیروهای اسلام 42
- 2 _ آثار معنوی نماز جمعه 43
- 22 _ نماز جمعه اوج خشوع و بندگی 43
- 14 _ مرکزیت بسیج مردم 43
- 21 _ نماز جمعه، معامله ای پرسود 43
- 23 _ نماز جمعه، درمان بیماری های روانی 44
- 31 _ ایجاد اتحاد و همدلی 45
- 3 _ آثار اجتماعی نماز جمعه 45
- 33 _ آموزش مستقیم و عمومی 46
- 32 _ محلی برای حل مشکلات 46
- 1 _ نقش آفرینی خطیب جمعه 47
- 11 _ داشتن اطلاعات کافی 47
- اشاره 47
- فصل پنجم: راه های تقویت نماز جمعه 47
- اشاره 47
- 13 _ ایجاد ارتباط مستحکم با مردم 48
- 12 _ به روز بودن خطبه ها 48
- 15 _ ساده زیستی 49
- 16 _ به کارگیری فنون خطابه 49
- 14 _ وارد نشدن در صف بندی جناح ها 49
- 3 _ حضور کارگزاران نظام در صفوف نمازگزاران 50
- 2 _ استفاده از فضا و امکانات مناسب 50
- 4 _ تبلیغات صحیح 51
- 5 _ نظرخواهی از مردم 51
- 1 _ دوره ی صفویه 52
- فصل ششم: نماز جمعه در تاریخ ایران 52
- اشاره 52
- 6 _ داشتن تشکیلات اداری منسجم 52
- 2 _ دوره ی قاجار 53
- 4 _ دوره ی انقلاب اسلامی 54
- 3 _ دوره ی پهلوی 54
- 1 _ قاره ی آمریکا 56
- فصل هفتم: نماز جمعه در جهان امروز 56
- 11 _ آرژانتین 56
- اشاره 56
- 12 _ برزیل 56
- 2 _ قاره اروپا 57
- 21 _ ایرلند _ دوبلین: 57
- 22 _ هلسینکی _ نروژ: 57
- 23 _ بلژیک _ بروکسل 58
- 24 _ سوئد 58
- 25 _ ایتالیا _ میلان 59
- 26 _ آلمان _ مونیخ 59
- 31 _ کنگو _ برازاویل 60
- 32 _ الجزایر 60
- 3 _ قاره افریقا 60
- 33 _ سودان 61
- 34 _ کنیا 61
- 41 _ ژاپن _ توکیو 62
- 42 _ پیشاور پاکستان 62
- 4 _ قاره آسیا 62
- 43 _ سریلانکا 63
- 45 _ قطر 64
- 46 _ فیلیپین _ مانیل 64
- 44 _ حیدرآباد هندوستان 64
- 47 _ عمان 65
- نتیجه گیری و پیشنهاد: 66
- 2 _ نماز جمعه؛ عنایت حق تعالی به جمهوری اسلامی 67
- 3 _ سیاسی بودن نماز جمعه 67
- اشاره 67
- فصل هشتم: نماز جمعه در کلام بزرگان نظام 67
- 1 _ امامان جمعه و تقویت نظام 67
- الف: امام راحل رحمه الله 67
- 4 _ ترویج سنّت سیاسی _ الهی 68
- 6 _ ائمه جمعه و تهذیب نفس 68
- 5 _ ائمه جمعه و ارتباط با مردم 68
- 1 _ نماز جمعه؛ وصف توحید 69
- ج: مرحوم آیت اللّه طالقانی 69
- ب: مقام معظم رهبری 69
- نماز جمعه، محور وحدت 70
- د: حجه الاسلام و المسلمین هاشمی رفسنجانی 70
- 2 _ نماز جمعه؛ عامل آگاهی به مردم 70
- و: حجه الاسلام و المسلمین کروبی رییس مجلس 71
- ه: حجه الاسلام و المسلمین خاتمی رییس جمهور 71
- نماز جمعه و معرفی متفکرین برجسته 71
- اشاره 72
- بخش دوم: برگزیده ی ادب فارسی 72
- * متون ادبی 73
- حضور سبز 73
- میعاد دین و سیاست 74
- آوای وحدت 76
- نماز جمعه؛ بیدارگر مرغ جان 77
- * اشعار 77
- بانگ نماز جمعه 78
- نماز جمعه؛ کانون نور 79
- نماز جمعه؛ درمان گر دل و جان 80
- در پای خطبه ی آیت اللّه خامنه ای 82
- اشاره 85
- بخش سوم: همراه با برنامه سازان 85
- توصیه های کلی 86
- پیشنهادهای برنامه ای 87
- پرسش های مسابقه ای 88
- پرسش های مصاحبه ای 89
- معرفی کارشناسان 90
- پرسش های کارشناسی 90
- واپسین کلام 91
- منابع 93
ص:11
اسلام صلی الله علیه و آله وسلم می فرماید:
همانا خداوند سبحان نماز جمعه را بر شما از همین سال، از همین ماه و از همین ساعت فرض و واجب نمود. سپس کسی که آن را در حال حیات من، و بعد از رحلت من تا روز قیامت، از راه انکار یا استخفاف ترک نماید، خداوند پریشانی او را جمع نگرداند، و عمر و مال پربرکت به او ندهد و مبارکش نگرداند. آگاه باشید چنین آدمی (با این بی اعتنایی به نماز جمعه) نمازی برای او نیست، حجّی برای او نیست، صدقه ی او مورد پذیرش نیست، اموال او برکت ندارد تا این که توبه کرده، پشیمان شود و اگر توبه کند، توبه اش پذیرفته خواهد شد.(1)
نخستین اقامه کننده ی جمعه در اسلام
نخستین اقامه کننده ی جمعه در اسلام
بیشتر تاریخ نگاران و مفسران عقیده دارند که «اسعد بن زراره»(2) نخستین اقامه کننده ی نماز جمعه بود که قبل از هجرت در قریه نقیع الخضمات «در یک میلی مدینه» نماز جمعه را اقامه کرد، تعداد همراهان او در نماز چهل نفر بودند.(3)
عبدالرحمن بن کعب که راهنمای پدر نابینایش بود گوید: پدرم کعب بن مالک هرگاه اذان نماز جمعه را می شنید برای اسعد بن زراره طلب رحمت می نمود. پرسیدم: چرا برای اسعد در خواست رحمت می کنی؟ گفت: چون او
1- وسائل، ج 5، باب صلوه الجمعه.
2- اسعد بن زراره از نخستین مسلمانان انصار و از اشراف بنی عبدالاشهل می باشند. تاریخ پیامبر اسلام، دکتر آیتی، ص 143.
3- الدرالمنثور، ج 6، ص 218، تفسیر روح الجنان، ج 11، ص 147، به نقل از نماز جمعه در فقه و تاریخ اسلام، ص 19.