بر بال سحر: سحرخیزی و شب زنده داری در فرهنگ اسلامی صفحه 8

ص:10

پیش گفتار

پیش گفتار

شب و ویژگی های آن

شب پدیده ای است بس شگرف و رمزگونه با نمادهایی از تاریکی و سکوت و خلوت و تمرکز و وحدت و آرامش و خواب و ترس و هراس.

وای از اسرار درون دل شب

شب، چه ها دیده به عالم یا ربّ

وصل ها دیده پس از راز و نیاز

هجرها دیده پر از سوز و گداز(1)

شب از منظر دین اسلام که برای انسان دستورهایی را ابلاغ داشته است، شناسه ای دارد. ازاین رو، در اصطلاح و زبان خود و نیز برای تحقق بخشی احکام و ارکان عبادی و تنظیم زمانی عبادت های درخواستی، شب را از اول مغرب تا طلوع صبح صادق می داند و آن را به دو نیمه (نیمه پیشین و نیمه پسین) تقسیم می کند. بنابراین به طور کل با تنظیمات ساعتی در زمان کنونی، ساعت 30:23 دقیقه شب، تقریبا آغاز نیمه دوم شب است، و همواره ساعت 24، تقریباً نیم ساعت از پایان نیمه اول شب گذشته است.(2)

شب در دین زرتشت، مظهر و نماد ظلمت و تاریکی و اهریمن است و در باور برخی از اقوام آمریکایی، خدایانی مقام ایزدشبی داشته اند.(3) معمولا تفاوت شب ها در نظر مردم به تفاوت بهره جویی و احساس آن ها از شب

1- شهریار.
2- البته طبق ساعت رسمی کشور ما ایران در 6 ماه اول سال، تقریبا 30 دقیقه پس از ساعت 24 شب، نیمه شب آغاز می شود.
3- نک:دین واسطوره درامریکای وسطا، مهران کُندری، ص 166.