ص:234
71 - لزوم توجّه به کعبه
بسم الله الرحمن الرحیم
از مباحثی که در اسرار نماز باید به آن توجّه شود مسئلۀ قبله و ایستادن نمازگزار به سوی کعبه است. یکی از شرایط صحّت نماز این است که نمازگزار به سوی کعبه بایستد و نماز بخواند به طوری که اگر عمداً مقدار کمی انحراف از جهت قبله داشته باشد مضرّ به صحّت نماز اوست. نکته مهم این است که سرّ استقبال به کعبه در باب نماز چیست؟ از طرفی در آیات شریفۀ قرآن آمده،«لِلّهِ الْمَشْرِقُ وَ الْمَغْرِبُ فَأَیْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللّهِ»1 مشرق و مغرب برای خداست و هرکجا روی نمایید، آنجا وجه خداست انسان به هر طرف و جهتی که رو کند آنجا خالی از خدا نیست، ما هیچ جهتی از جهات عالم را نداریم که بگوئیم در آن جهت خدای تبارک و تعالی حضور ندارد، نمی توان گفت خدا در آسمان است و در زمین نیست، نمی توان گفت خدا در کعبه است و در جای دیگر نیست. عقل هم چنین ادراکی دارد و حکم می کند آن موجودی که همۀ این عالم و تمام ممکنات و تمام موجودات ماسوای خود را آفریده باید نسبت به همه احاطه داشته باشد، باید در همه جا حضور داشته باشد و نمی توانیم عقلاً جایی را تصور کنیم که آنجا خدای