نقد و بررسی اصول اخلاق پزشکی نوین صفحه 5

بهداشت و سلامت، در مجموعه ای به نام "طبّ النّبی" گرد آمده و به دنبال آن، "طبّ الصّادق" و "طبّ الرّضا" آمده است.

با آنکه انبیا و اولیا مسئول هدایت و تربیت مردم بوده­ اند، اما در برابر پرسش ها و نیازهای آنان در حوزه سلامت و بهداشت، خود را مسئول دانسته و توصیه های مختلفی نموده اند که عموم آن ها در همه جا و برای همه کس قابل استفاده و مفید می­باشد، گرچه برخی از آن توصیه­ها مختص به مورد یا منطقه بوده است.

تلاقی علم و دین در موضوع انسان، زمینه شکل گیری علوم مختلف از جمله اخلاق پزشکی گردیده که اصول و قواعد اخلاقی در حوزه پزشکی را از منظر اسلام تبیین می نماید.

اخلاق سنتی و نوین

اخلاق همواره به عنوان رشته ای از علوم سنتی در حوزه های علوم دینی تدریس و تحصیل شده است. اخلاق به معنایی که در دانش های سنتی مطرح بود و کتاب های اخلاقی نظیر آثار ابن مسکویه، خواجه نصیر الدین طوسی، یا ملا احمد نراقی از آن اراده می کردند، علم و روش تهذیب نفس بود.

پرسشِ محوری این بود که چه ویژگی هایی در نفس آدمی منشأ رذایل و فضایل اخلاقی اند و چگونه می توان نفس آدمی را به گونه ای تربیت کرد که آنچه در جلوت در قالب رفتار از او بروز می کند یا در خلوت بر خاطر و ضمیر او می گذرد، فضیلت باشد نه رذیلت.

اما آنچه امروزه در اخلاق پزشکی از واژۀ "Ethics" اراده می شود، سر و کاری با ضمیر و ویژگی های نفسانی آدمیان ندارد، بلکه تنها به خوب و بد اعمال ارادی می پردازد. در این معنا، اگر بخواهیم معادلی برای اخلاق در علوم دینی پیدا کنیم، باید اذعان کنیم که