آداب طبی و اخلاق پزشکی در اسلام صفحه 109

ندارند غیر از خود آنها کسی از آن آگاه شود. (1)

علی بن عباس می گوید:

بر پزشک واجب است اسرار بیمار را حفظ کند و حتی برای نزدیکان خود و برای سایر بستگان بیمار افشا نکند؛ زیرا بسیاری از بیماران بیماری خود را از نزدیک ترین اشخاص خود حتی از پدر و مادرشان پنهان می کنند و بیماری خود را تنها به پزشک خود می گویند. مثل دردهای رحم و بواسیر، پس دراین صورت بر پزشک لازم است بیشتر از خود بیمار در حفظ اسرار او دقت کند. (2)

دوم: پنهان کردن اسرار پزشکی از کسانی که احتمال دارد از آن نادرست استفاده کنند.

از امام صادق علیه السلام روایت شده است که فرمود:

برای هر چیزی زکاتی است و زکات علم، آموختن آن به کسانی است که شایستگی آن را دارند. (3)

از حضرت علی علیه السلام روایت شده است که فرمود:

«شکر عالم در برابر دانش خود، آموختن آن به کسی است که شایسته آن باشد». (4)

بدیهی است کسی از علم استفاده نادرست می کند که مستحق علم نبوده و شایستگی فراگیری آن علم را ندارد و شاید چنین شخصی از بارزترین مصادیق دشمن ظالم باشد. پس باید در مورد چنین شخصی جانب احتیاط را رعایت کرد و او را از داروها و اسرار و خواص آنها آگاه نکرد.

حضرت علی علیه السلام فرمود:

سه چیز است که نباید از مخفی کردن آن شرم و حیا داشت: 1. مال، به خاطر رفع تهمت؛ 2. جواهر، به خاطر نفیس بودن؛ 3. دارو، به خاطر احتیاط]ترس[ از دشمن. (5)

علی بن عباس می گوید:

بر پزشک لازم است دارویی خطرناک به بیمار ندهد و وصف آن را هم به بیمار ننماید و مریض را به چنین داروهایی راهنمایی نکند و از آن سخن نراند و از تجویز داروهای سقط جنین پرهیز کند و آنها را به هیچ کس معرفی نکند. (6)

1- (1) . همان، ص46 و47.
2- (2) . تاریخ طب در ایران، ج2، ص457، به نقل از کامل الصناعه الطبیه الملکی.
3- (3) . بحارالأنوار، ج2، ص25؛ قصار الجمل، ج2، ص56؛ اصول الکافی، ج1، باب سؤال علم.
4- (4) . بحارالأنوار، ج2، ص81، به نقل از کنز الفوائد الکراجکی؛ قصار الجمل، ج2، ص60.
5- (5) . معتزلی، شرح نهج البلاغه، ج2، ص289.
6- (6) . تاریخ طب در ایران، ج2، ص457، به نقل از کامل الصناعه الطبیّه الملکی.