آداب طبی و اخلاق پزشکی در اسلام صفحه 19

طب جاهلی

اشاره

در زمان جاهلیت، درمان با برخی از گیاهان و عسل به تنهایی یا با مواد دیگر بوده است. گاهی به صورت نوشیدن، خمیر، پماد و گاهی به وسیله حجامت، رگ زدن، داغ کردن و یا بریدن اعضای بدن با تیغی که با آتش حرارت داده می شد بوده است؛ افزون بر این با ورد، افسون و ذکرهایی که جن و ارواح شرور را با آن دفع می کردند، به درمان بیماران می پرداختند.

برخی عقیده دارند، آنها زخم های عفونی و دمل ها را با مواد ضدعفونی کننده درمان می کرده و بیماری های مسری را با سنگ بهداشتی و زخم ها را با بستن و استفاده از نوعی فتیله درمان می کردند. (1)

دکتر «جواد علی» می نویسد: (2)

مردم در زمان جاهلیت، روش پوشانیدن برخی از نقص ها و عیب ها و یا زخم های اعضای بدنشان با ابزار صنعتی را فرا گرفتند؛ مثلاً دندان ها را محکم می بستند و پوششی از طلا به آن می دادند؛ آنان این کار را با سیم هایی که دندان ها را به هم می بست و یا قراردادن تکه ای از استخوان در محل دندان های افتاده، انجام می دادند. (3)

آنان برای پوشاندن بینی قطع شده، بینی هایی از طلا ساخته بودند؛ همان گونه که از «عرفجه بن اسعد» (4) نقل می شود که دارای بینی طلایی بوده (5) که بینی او در حادثه «یوم الطلاب» در جاهلیت آسیب دیده بود.

با مراجعه به کتاب های تاریخی و حدیثی، اطمینان حاصل می شود که این موضوع از امور مسلم تاریخی است. (6)

1- (1) . تاریخ طب در ایران، ج2، ص118.
2- (2) . المفصل فی تاریخ العرب قبل الإسلام، ج8، ص415.
3- (3) . ابن قتیبه، المعارف، ص82؛ مسند احمد، ج1، ص73؛ التراتیب الاداریه، ج2، ص65 و 69، به نقل از ترمذی و سنن ابی داوود.
4- (4) . یا ضحاک بن عرفجه و یا طرفه بن عرفجه چنانچه با مراجعه به منابع آتی روشن می شود.
5- (5) . به دستور پیامبر صلی الله علیه و آله
6- (6) . مسند احمد، ج5، ص23؛ سنن ابی داوود، ج4، ص92؛ سنن ترمذی، ج4، ص240؛ سنن سنائی، ج8، ص164؛ طبقات ابن سعد، ج7، ص30؛ العقد الفرید، ج6، ص354؛ الاصابه، ج2، ص223 و ج3، ص207 و474، به نقل از ابن منده و التراتیب الاداریه، ج2، ص65.