آداب طبی و اخلاق پزشکی در اسلام صفحه 194

اوقات مسواک زدن و مسواک زدن روزه دار

پیش ازاین روایت های مربوط به مستحب بودن مسواک زدن هنگام هر وضو و نماز و زمانی که می خواهد به بستر برود و هنگام سحر و هر بار که از خواب برمی خیزد و هنگام طلوع خورشید و... را بیان کردیم.

روزه دار هروقت از روز که بخواهد، می تواند مسواک بزند. (1) حضرت علی علیه السلام در اول و آخر روز در ماه مبارک رمضان مسواک می کردند (2) ولی باید توجه داشت که استفاده از مسواک مرطوب برای روزه دار مناسب نیست؛ (3) زیرا با وجود میل به مسواک زدن در حال روزه با این کار روزه دار در مورد روزه اش دچار مشکل نشود.

در اینجا لازم به توضیح است که هجوم میکروب ها به دهان تنها از راه تخمیر ذرات باقیمانده غذا در دهان نیست؛ زیرا ممکن است میکروب ها از راه تماس با بعضی از اشیاء غیر از غذا به دهان راه یابد و اگر غذایی آلودگی خارجی داشته باشد، باعث ورود میکروب به دهان می شود. همچنین ممکن است میکروب ها از راه هوای آلوده که با تنفس به دهان و دیگر دستگاه های بدن می رسند، وارد دهان شوند. به همین دلیل میکروب ها به طور مرتب در حال رفت و آمد هستند و دهان از وجود آنها رنج می برد.

این میکروب ها دارای انواع گوناگون هستند و هیچ یک از اعضای بدن مانند دهان در معرض هجوم این گونه میکروب ها نیست. دهان بیشتر از همه اعضای بدن پذیرنده میکروب ها و بهترین مکان برای رشد و تکثیر آنها است؛ زیرا آب دهان که به طور مرتب ترشح می شود؛ اگرچه در حال سلامتی بدن می تواند انواع میکروب ها را از بین ببرد (4) ولی زمانی که بدن از سلامتی برخوردار نیست، همین آب دهان مانند پوششی محافظ و پرده ای

1- (1) . الکافی، ج3، ص23؛ المحاسن، ص563؛ بحارالأنوار، ج76، ص134 و136؛ من لا یحضره الفقیه، ج1، ص23؛ الإستبصار، ج1، ص91؛ مکارم الأخلاق، ص49؛ وسائل الشیعه، ج1، ص57، 58 و 360؛ بخاری، نشر دارالفکر العربی، ج2، ص234؛ سنن ابی داوود، ج2؛ سنن ابن ماجه.
2- (2) . وسائل الشیعه، ج7، ص60، و در پاورقی اش به نقل از قرب الإسناد، ص43.
3- (3) . الإستبصار، ج2، ص91، 92؛ وسائل الشیعه، ج1، ص360، ج7، ص55، 58 و 59، و در پاورقی اش به نقل از شمار بسیاری از مصادر.
4- (4) . زیرا اگر این گونه نشود، اسید معده آنها را از بین می برد و اگر این چنین نشود، بدون شک ترکیبات صفرا آنها را از بین خواهد برد. (اولین دانشگاه و آخرین پیامبر، ج12، ص122 و126).