آداب طبی و اخلاق پزشکی در اسلام صفحه 55

تخصص در طب

تخصص در بخش های مختلف طب بین پزشکان مسلمان رایج بوده است؛ برخی از آنها متخصص جراحی و برخی دیگر متخصص بیماری های چشم و متخصص زنان و برخی دیگر نیز متخصص بیماریهای روانی و دندان و... بوده اند.

زنان و دانش پزشکی

افزون بر مردان، در بین زنان نیز پزشکان دانشمند را می توان یافت؛ زنانی مثل «هنیده» و «زینب الأودیه» و خواهر «الحفیدبن زهر اندلسی» و دختر او در درمان زنان تخصص داشته اند و تنها این دو نفر می توانستند به حرمسرای زنان منصور اندلسی وارد شوند. (1)

فزونی پزشکان مسلمان

شمار پزشکانی که در مدت حاکمیت اسلام وجود داشته اند، بسیار زیاد است؛ به گونه ای که حتی شرح حال نویسان نیز نتوانستند تمامی آنها را ثبت کنند و تنها شمار اندکی از آنها را نام برده اند.

در سال 309 در زمان «المقتدر بالله»، حاکم عباسی، تنها پزشکان بغداد را شمارش کرده و از آنها امتحان به عمل آوردند. در نتیجه، به 860 پزشک اجازه کار داده شد. البته این آمار غیر از پزشکانی بود که به علت شهرت، یا در خدمت سلطان بودن، نیازی به امتحان نداشتند. (2)

هر گاه «سیف الدوله» بر سر سفره می نشست، 24 پزشک نزد او حاضر بودند که برخی از آنها چون دو تخصص داشتند، دو حقوق دریافت می کردند. (3) درباره متوکل نیز نقل شده است که 56 پزشک در خدمت وی بوده اند. (4)

در بیمارستان «عضدی»، 24 پزشک با تخصص های گوناگون مشغول کار بوده اند (5) و هنگامی که «معتضد» این بیمارستان را ساخت، تصمیم گرفت تا گروهی از زبده ترین پزشکان را در آنجا به کار گمارد. ازاین رو، دستور داد تا سیاهه ای از پزشکان مشهور

1- (1) . عیون الأنباء، ص524؛ تاریخ التمدن الإسلامی، ج2، ص201، به نقل از عیون الأنباء.
2- (2) . همان، ص302؛ همان، ص200، به نقل از عیون الأنباء.
3- (3) . عیون الأنباء، ص610؛ تاریخ التمدن الإسلامی، ج2، ص200، به نقل از عیون الأنباء.
4- (4) . تاریخ التمدن الإسلامی، ج2، ص200، به نقل از عیون الأنباء، ص140. در این کتاب آمده است که آنها از نصارا بودند.
5- (5) . عیون الأنباء، ص415.