دانستنیهای کودکان صفحه 243

انسان بر نفس خود آگاه است

انسان می تواند با تربیت، نقاط ضعف خود را نیز به نقاط قوت تبدیل کند. پرورش ابعاد معنوی و اخلاقی شخصیت انسانی یک اصل است؛ زیرا هر کسی، توانایی دارد که در مسیر تعالی یا سقوط گام بردارد. اگر پرورش، تنها تأمین خصوصیات جسمانی باشد، انسان از پرورش صفات عالی اخلاقی و معنوی باز می ماند. امام علی علیه السلام به تربیت بعد اخلاقی و معنوی توجه دارند و می فرمایند:

والله ما معاویه بأدهی منی و لکنه یغدر و یفجر، و لولا کراهیه الغدر لکنت من أدهی الناس، ولکن کل غدره فجره و کل فجره کفره و لکل غادر لوأ به یوم القیامه؛ (36)

سوگند به خدا که معاویه زیرک تر از من نیست. او

حیله گر است و گناه می کند. اگر حیله گری را ناپسند نمی دانستم، همه زیرکی های او را خنثی می کردم و زیرک ترین بودم، ولی هر مکر و حیله ای گناه و هر گناهی ناسپاسی است و هر حیله گری در روز قیامت دارای نشان و علامتی است که به وسیله آن شناخته می شود.

2. حرکت و سوق دادن انسان به سوی خدا

شعار اولیه اسلام؛ یعنی لا اله الا الله بیانگر هدف تربیتی این مکتب است که با اصل و هدف خلقت هماهنگ است؛ زیرا ألا الی الله تصیر الامور (37) آگاه باشید که بازگشت همه کارها به خدا است و انا لله و انا الیه راجعون (38) ما از خداییم و به سوی او باز می گردیم.

انسان به همان مقدار که از بندگی بت های درونی و بیرونی خارج می شود، به مراتبی از ربوبیت دست می یابد و با آزاد شدن از بندگی غیر خدا به انسانیت می رسد. امام علی علیه السلام در نامه تربیتی خود به امام مجتبی علیه السلام، به ایشان سفارش می کنند:

ولا تکن عبد غیرک و قد جعلک الله حرا؛ (39)

به نده دیگری مباش که خداوند آزادت آفریده است.