دانستنیهای کودکان صفحه 272

مردم را با غیر زبان (یعنی عمل خود) به نیکی دعوت کنید.

در جای دیگر امیر مؤمنان علیه السلام به روشنی بر این امر تأکید می ورزند:

من نصب نفسه للناس اماما فلیبداء بتعلیم نفسه قبل تعلیم غیره، ولیکن تأدیبه

بسیرته قبل تأدیه بلسانه، و معلم نفسه و مؤدبها أحق بالاجلال من معلم الناس و مؤدبهم؛ (120)

آن که خود را پیشوای مردم سازد، پیش از تعلیم دیگری، باید به ادب کردن خویش بپردازد و پیش از آن که به گفتار تعلیم دهد باید به کردار ادب نماید و آن که خود را تعلیم دهد و ادب اندوزد، شایسته تر به تعظیم است از آن که دیگری را تعلیم دهد و ادب آموزد.

هم ایشان می فرمایند:

ان سمت همتک لاصلاح الناس فابداء بنفسک؛ فان تعاطیک صلاح غیرک و أنت فاسد أکبر العیب؛ (121)

اگر در صدد اصلاح دیگران هستی، نخست خود را اصلاح کن؛ زیرا بزرگ ترین عیب این است که به اصلاح و تربیت دیگران بپردازی در حالی که خود فاسد باشی.

نمونه والای تربیت عملی، هرگز مردم را به چیزی دعوت ننمود، مگر این که خود سخت بدان پای بند بود و هرگز آنان را از چیزی دور نساخت، مگر این که خود بیش از همه از آن پرهیز داشت. حضرتش می فرمایند:

أیها الناس انی و الله ما أحثکم علی طاعه الا و أسبقکم الیها، ولا أنها کم عن معصیه الا و أتناهی قبلکم عنها؛ (122)