دانستنیهای کودکان صفحه 303

در پی ابتلا و امتحان است که استعدادهای انسان شکوفا و گوهر و حقیقت آدمی آشکار می شود و هر کس در جایگاه شایسته خود قرار می گیرد. (214) حضرت علی (علیه السلام) به معاویه می فرمایند:

فان الله سبحانه قد جعل الدنیا لما بعدها، و ابتلی فیها أهلها لیعلم أیهم أحسن عملا، و لسنا للدنیا خلقنا، و لا بالسعی فیها أمرنا، و انما وضعنا فیها لنبتلی بها، و قد ابتلانی الله بک و ابتلاک بی، فجعل أحدنا حجه علی الاخر؛ (215)

همانا خدای سبحان، دنیا را برای آخرت قرار داده و مردم دنیا را در آن به آزمایش نهاده تا معلوم دارد کدام یک نیکوکارترند. ما را برای دنیا نیافریده اند و ما را به کوشش در آن امر نفرموده اند. ما را به دنیا آورده اند تا در آن آزموده شویم و همانا خدا مرا به تو آزمود و تو را به من و یکی از ما را حجت دیگری قرار داد.

پس این عالم، عالم تربیت است. انسان ها باید

در ابتلا و آزمایش قرار گیرند تا خود را بازیافته و استعدادهای خویش را بروز دهند. ابتلا و امتحان الهی برای آن نیست که چیزی بر خداوند مکشوف شود، بلکه برای این است که انسان ها به کمال شایسته خود دست یابند و آنچه را نمی دانند دریابند و استعدادهایشان شکوفا شود و صلاحیت های باطنی شان از نظر استحقاق ثواب یا عقاب به منصه ظهور برسد. هر که به آنچه می خواهد و استعداد خود را در آن جهت شکوفا می کند دست یابد.

ابتلا و امتحان، ناموس الهی است و همه کس و همه چیز را در برمی گیرد و همه امور این عالم به نحوی وسیله ابتلا و امتحان است. اگر انسان درباره ابتلا و امتحان الهی و عمومیت آن به بینش درستی، دست یابد، می تواند از این روش در جهت اتصاف به کمالات و سازندگی خویش بهره مند شود. گوهر وجود آدمی در آزمایشگاه ابتلا و امتحان تجلی می یابد. حضرت علی (علیه السلام) می فرمایند:

فی تقلب الأحوال علم جواهر الرجال؛ (216)

گوهر انسان ها در آزمایشگاه دگرگونی احوال معلوم می شود.

عند الامتحان یکرم الرجل أو یهان؛ (217)

هنگام آزمایش است که انسان خود را گرامی یا خوار می دارد.